Açık Cezaevi ile Denetimli Serbestlik Arasındaki İlişki

Hükümlü ve yakınlarının infaz sürecinde en çok merak ettiği husus, tahliye tarihidir. Bu tarih, yalnızca hükmolunan cezanın miktarına değil; koşullu salıverilme oranlarına, açık kuruma ayrılma tarihine ve denetimli serbestlik imkânına bağlı olarak belirlenir. Bu üç kurum arasındaki ilişki doğru kavranmadan sağlıklı bir hesaplama yapılması mümkün değildir.

Koşullu Salıverilme

Koşullu salıverilme, hükümlünün cezasının kanunda belirtilen oranını infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirmesi hâlinde, kalan kısmının denetim süresi içinde yeni bir suç işlememek kaydıyla infaz edilmiş sayılmasıdır. Koşullu salıverilme oranı, suçun türüne ve hükümlünün durumuna göre 5275 sayılı Kanun’un 107. maddesinde farklı biçimde belirlenmiştir.

Denetimli Serbestlik

5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesi, koşullu salıverilme tarihine belirli bir süre kalan hükümlülerin, cezalarının kalan kısmını denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak kurum dışında geçirebilmelerine imkân tanımaktadır. Bu tedbirden yararlanabilmenin temel şartlarından biri, hükümlünün açık ceza infaz kurumunda bulunması veya açık kuruma ayrılma şartlarını taşımasıdır.

Açık Kurumun Belirleyici Rolü

Açık kuruma ayrılmanın belki de en kritik sonucu, denetimli serbestlik ile kurduğu bu bağdır. Açık kurumda bulunmanın hükümlü bakımından doğurduğu sonuçlar son derece önemlidir: iş ve meslek edindirme faaliyetlerine katılma, ücret karşılığı çalışma, izin haklarından daha geniş biçimde yararlanma ve nihayet denetimli serbestlik tedbirinden istifade edebilme imkânı bu statüye bağlıdır. Dolayısıyla açık kuruma ayrılma tarihinin gecikmesi, tahliye tarihinin de gecikmesi anlamına gelebilir.

Müddetnamenin Denetimi

Cezanın infazına ilişkin tüm süreler, Cumhuriyet başsavcılığı tarafından düzenlenen müddetnamede gösterilir. Uygulamada müddetnamelerde mahsup edilmesi gereken gözaltı ve tutukluluk sürelerinin eksik hesaplandığı, lehe kanun değişikliklerinin yansıtılmadığı veya koşullu salıverilme oranının hatalı uygulandığı görülmektedir. Bu tür hatalar, hükümlünün aylarca fazla infaz kurumunda kalmasına yol açabilir.

• Gözaltı ve tutuklulukta geçen sürelerin tamamının mahsup edilip edilmediği,
• Doğru koşullu salıverilme oranının uygulanıp uygulanmadığı,
• Birden fazla hükmün içtima ettirilip ettirilmediği,
• Lehe infaz düzenlemelerinin hesaba katılıp katılmadığı mutlaka denetlenmelidir.

Sonuç

İnfaz hukuku, teknik hesaplamaların yoğun olduğu ve sık değişikliğe uğrayan bir alandır. Hükümlünün haklarından zamanında yararlanabilmesi, müddetnamenin titizlikle denetlenmesine ve açık kuruma ayrılma sürecinin yakından takip edilmesine bağlıdır.