Cezaevi Disiplin Cezalarına İtiraz Usulü
5275 sayılı Kanun’daki disiplin cezaları kanunilik ilkesine tabidir; savunma alınmadan veya süresi dışında verilen cezalara karşı on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir.
Ceza infaz kurumlarında düzenin sağlanması amacıyla öngörülen disiplin rejimi, hükümlü açısından ağır sonuçlar doğurabilir. Verilen bir disiplin cezası yalnızca anlık bir kısıtlama değildir; iyi hâl değerlendirmesini olumsuz etkileyerek açık kuruma ayrılmayı geciktirir, denetimli serbestlikten yararlanmayı engelleyebilir ve koşullu salıverilme tarihini fiilen öteler. Bu nedenle disiplin cezalarına karşı etkili bir hukuki mücadele yürütülmesi zorunludur.
Disiplin Cezalarının Türleri
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da disiplin cezaları ağırlık sırasına göre düzenlenmiştir:
- Kınama,
- Bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma,
- Ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma,
- Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama,
- Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma,
- Hücreye koyma.
Her disiplin cezası, kanunda sayılan belirli eylemler karşılığında verilebilir; kanunda öngörülmeyen bir eylem nedeniyle ceza verilemez.
Kanunilik İlkesi
Disiplin hukukunda da kanunilik ilkesi geçerlidir. Hükümlü hakkında, kurumda düzenli bir yaşamın sürdürülmesi ve güvenliğin sağlanması amacıyla yalnızca kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanabilir. Kanunda açıkça sayılmayan bir fiil nedeniyle disiplin cezası verilmesi hukuka aykırıdır ve bu husus şikâyet dilekçesinin ilk dayanağını oluşturur.
Usul Güvenceleri
Disiplin soruşturması olayın öğrenilmesinden itibaren derhâl başlatılmalı ve kanunda öngörülen süre içinde tamamlanmalıdır. Hükümlüye savunma hakkı verilmeden disiplin cezası verilemez ve savunma için kanunda öngörülen asgari süre tanınmalıdır. Savunma alınmaması, savunma için yeterli süre verilmemesi veya soruşturmanın süresinde tamamlanmaması usul aykırılığı oluşturur ve cezanın kaldırılması sonucunu doğurabilir.
Şikâyet Yolu
Disiplin cezalarına karşı 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu uyarınca, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün ve her hâlde işlemin yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyette bulunulabilir. İnfaz hâkimliğinin kararına karşı ise CMK hükümleri uyarınca iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz yolu açıktır.
Şikâyet Dilekçesinin Unsurları
Şikâyet dilekçesinde cezaya konu eylemin kanunda sayılıp sayılmadığı, savunma hakkının tanınıp tanınmadığı, delillerin yeterli olup olmadığı ve cezanın eylemle orantılı olup olmadığı ayrı ayrı tartışılmalıdır. Kamera kayıtları ve tanık hükümlülerin beyanları, olayın gerçek mahiyetinin ortaya konulmasında önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Cezaevinde hangi disiplin cezaları verilebilir?
5275 sayılı Kanun uyarınca kınama, bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma, ücretli işten yoksun bırakma, haberleşme ve iletişim araçlarından yoksun bırakma, ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma ve hücreye koyma cezaları verilebilir.
Kanunda sayılmayan bir eylem için ceza verilebilir mi?
Hayır. Disiplin hukukunda da kanunilik ilkesi geçerli olup kanunda açıkça sayılmayan bir fiil nedeniyle disiplin cezası verilemez.
Savunma hakkı tanınması zorunlu mudur?
Evet. Hükümlüye savunma hakkı verilmeden disiplin cezası verilemez; savunma alınmaması usul aykırılığı oluşturur.
Disiplin cezasına nereye itiraz edilir?
4675 sayılı Kanun uyarınca öğrenme tarihinden itibaren on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla başvurulur.
İnfaz hâkimliğinin kararına karşı ne yapılabilir?
İnfaz hâkimliğinin kararına karşı CMK hükümleri uyarınca iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.
Yakınınıza Haksız Bir Disiplin Cezası mı Verildi?
Disiplin cezaları açık cezaevine geçişi, denetimli serbestliği ve koşullu salıverilmeyi doğrudan geciktirebilir; on beş günlük şikâyet süresi dolmadan bize ulaşın.