Hastalık Nedeniyle Cezanın İnfazının Ertelenmesi
5275 sayılı Kanun m.16 uyarınca akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı geri bırakılır; ağır hastalık veya engellilik nedeniyle hayatını cezaevinde yalnız idame ettiremeyen hükümlü bakımından da infaz ertelenebilir.
Cezanın infazı, yargılamanın bitişiyle sona eren bir süreç değil, kendine özgü kuralları ve başvuru yolları olan bağımsız bir hukuk alanıdır. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 1. maddesi uyarınca infazın amacı, öncelikle genel ve özel önlemeyi sağlamak ve hükümlünün yeniden sosyalleşmesini teşvik etmektir. Bu amaç, ağır hastalık durumlarında infaz rejiminin insan onuruna uygun biçimde esnetilmesini gerektirir.
Akıl Hastalığı
5275 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrası uyarınca akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı geri bırakılır. Hükümlü, iyileşinceye kadar koruma ve tedavi altına alınır. Koruma ve tedavi altında geçen süre cezadan mahsup edilir. Bu düzenleme, cezanın amacını kavrayamayacak durumdaki bir kişinin cezalandırılmasının anlamsız olacağı düşüncesine dayanmaktadır.
Diğer Hastalıklar
Diğer hastalıklarda ise cezanın infazına, resmî sağlık kuruluşlarının hükümlülere ayrılan bölümlerinde devam edilir. Ancak bu durumda dahi hapis cezasının infazı, hükümlünün hayatı için kesin bir tehlike teşkil ediyorsa infaz geri bırakılır. Bu tehlikenin varlığı, tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu raporuyla belgelenmelidir.
Ağır Hastalık ve Engellilik
Kanunun 16. maddesinin altıncı fıkrası, hükümlünün maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremediğinin, Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenen raporla veya Adli Tıp Kurumunca saptanması ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut bir tehlike oluşturmayacağının değerlendirilmesi hâlinde, cezasının infazının hükümlü iyileşinceye kadar geri bırakılabileceğini düzenlemektedir.
Başvuru Süreci
- Hükümlünün tıbbi kayıtlarının ve tedavi geçmişinin derlenmesi,
- İnfazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına başvuru yapılması,
- Hükümlünün tam teşekküllü hastaneye sevkinin sağlanması,
- Sağlık kurulu raporunun ve gerekiyorsa Adli Tıp Kurumu görüşünün alınması,
- Kararın reddi hâlinde infaz hâkimliğine başvurulması.
Uygulamadaki Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, raporların uzun sürede alınması ve bu süre zarfında hükümlünün sağlık durumunun kötüleşmesidir. Bu nedenle başvurunun hükümlünün sağlık durumunun ağırlaştığı ilk aşamada yapılması ve sürecin yakından takip edilmesi gerekir. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında, ağır hasta hükümlülerin cezaevinde tutulmaya devam edilmesinin belirli koşullarda insanlık dışı muamele yasağının ihlali sonucunu doğurabileceği vurgulanmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Akıl hastalığı hâlinde infaz nasıl ertelenir?
5275 sayılı Kanun m.16/1 uyarınca akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı geri bırakılır ve iyileşinceye kadar koruma ve tedavi altına alınır.
Diğer hastalıklarda infaz ertelenebilir mi?
Kural olarak infaza resmî sağlık kuruluşlarının hükümlülere ayrılan bölümlerinde devam edilir; ancak infaz hükümlünün hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa infaz geri bırakılır.
Ağır hastalık veya engellilik hâlinde ne yapılabilir?
Hükümlünün ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremediğinin tam teşekküllü hastane sağlık kurulu raporu ve Adli Tıp Kurumu onayıyla saptanması hâlinde cezanın infazı geri bırakılabilir.
Başvuru nereye yapılır?
Başvuru, infazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve karar Cumhuriyet başsavcılığınca verilir.
Ertelemenin reddine itiraz edilebilir mi?
Evet. Cumhuriyet başsavcılığının kararına karşı infaz hâkimliğine başvurulabilir.
Ağır Hasta Bir Yakınınız Cezaevinde mi Bulunuyor?
Hastalık nedeniyle infazın ertelenmesi, usulüne uygun sağlık kurulu raporu ve Adli Tıp Kurumu onayıyla mümkündür; başvuru sürecini hükümlünün sağlık belgeleriyle birlikte yürütelim.