Derneğin Feshi ve Sona Ermesi
Dernek, genel kurul kararıyla feshedilebilir, kanunda sayılan hâllerde kendiliğinden sona erer veya amacın kanuna ya da ahlaka aykırı hâle gelmesi gibi sebeplerle mahkeme kararıyla feshedilir; fesih hâlinde dernek malları tüzüğe göre tasfiye edilir.
Dernekler, kuruldukları amacı gerçekleştirmek için faaliyet gösteren tüzel kişilerdir. Ancak bu tüzel kişilik süresiz değildir. Bir dernek, üyelerinin iradesiyle, kanunda öngörülen bazı olguların gerçekleşmesiyle kendiliğinden veya mahkeme kararıyla sona erebilir. Her bir sona erme şekli, farklı hukuki usul ve sonuçlara tabidir.
Genel Kurul Kararıyla Fesih
TMK m.87 uyarınca genel kurul, her zaman derneğin feshine karar verebilir. Fesih kararı için genel kurula katılma hakkı bulunan üyelerin en az üçte ikisinin toplantıda hazır bulunması gerekir. Bu çoğunluk sağlanamadığı takdirde üyeler ikinci toplantıya çağrılır; ikinci toplantıda hazır bulunan üye sayısı ne olursa olsun müzakere yapılabilir. Fesih kararı, toplantıda hazır bulunan üyelerin üçte iki çoğunluğu ile alınır. Tüzükte daha ağır şartlar öngörülebilir.
Kendiliğinden Sona Erme
- Amacın gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin imkânsız hâle gelmesi,
- Kuruluştan itibaren kanunda öngörülen süre içinde ilk genel kurulun toplanamaması,
- Genel kurulun kanunda öngörülen süreler içinde iki defa olağan toplantısını yapamaması,
- Borç ödemeden aciz hâlinin ortaya çıkması,
- Yönetim kurulunun tüzüğe göre oluşturulamaması.
TMK m.88 uyarınca bu hâllerde dernek kendiliğinden sona erer ve ilgililer sulh hukuk mahkemesinden sona ermenin tespitini isteyebilir.
Mahkeme Kararıyla Fesih
TMK m.89 uyarınca derneğin amacının kanuna veya ahlaka aykırı hâle gelmesi ya da kuruluşta kanuna aykırılıklar bulunması gibi hâllerde, Cumhuriyet savcısının veya ilgililerin istemi üzerine mahkeme derneğin feshine karar verebilir. Mahkeme, fesih kararı verinceye kadar tedbir olarak derneğin faaliyetten men edilmesine de karar verebilir.
Tasfiye
Derneğin sona ermesi hâlinde dernek tasfiye edilir. Tasfiye sırasında derneğin alacakları tahsil edilir, borçları ödenir ve kalan malvarlığı tüzükte belirtilen yere devredilir. Tüzükte hüküm bulunmaması hâlinde mallar, kanunda öngörülen kuruluşlara devredilir. Tasfiye sonuçlanıncaya kadar dernek, tasfiye hâlinde ibaresiyle tüzel kişiliğini sürdürür.
Sıkça Sorulan Sorular
Dernek nasıl feshedilir?
TMK m.87 uyarınca genel kurul her zaman derneğin feshine karar verebilir; bu karar için kanunda ve tüzükte öngörülen nitelikli çoğunluk aranır.
Dernek hangi hâllerde kendiliğinden sona erer?
TMK m.88 uyarınca amacın gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin imkânsız hâle gelmesi, yönetim kurulunun oluşturulamaması, borç ödemeden aciz hâlinin ortaya çıkması ve olağan genel kurulun kanunda öngörülen süre içinde toplanamaması gibi hâllerde kendiliğinden sona erer.
Mahkeme derneği feshedebilir mi?
Evet. TMK m.89 uyarınca derneğin amacının kanuna veya ahlaka aykırı hâle gelmesi ya da kuruluşta kanuna aykırılıklar bulunması gibi hâllerde mahkeme fesih kararı verebilir.
Fesih hâlinde dernek malları ne olur?
Tüzükte belirtilen yere, tüzükte hüküm yoksa kanunda öngörülen kuruluşlara devredilir.
Tasfiyeyi kim yapar?
Tasfiye, tüzükte veya genel kurulca belirlenen tasfiye kurulu tarafından kanunda öngörülen usule göre yapılır.
Derneğinizin Feshi veya Kapatılması Söz Konusu mu?
Fesih kararı, tasfiye süreci ve dernek mallarının akıbeti tüzük ve kanun hükümlerine göre yürütülmelidir; derneğinizin durumunu birlikte değerlendirelim.