Dernek Kuruluşu ve Tüzük Hazırlığı
Dernek, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin kazanç paylaşma dışında belirli bir amacı gerçekleştirmek için kurduğu tüzel kişiliktir; kuruluş bildirimi ve tüzüğün mülki amirliğe verilmesiyle tüzel kişilik kazanılır.
Dernekler hukuku, Türk hukuk sisteminde sivil toplum faaliyetlerinin hukuki zeminini teşkil eden, teknik ve sistematik yapısıyla dikkat çeken bir alandır. Dernekler, kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek için en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmesiyle oluşan tüzel kişiliklerdir. Dernek kurma hürriyeti Anayasa’nın 33. maddesi ile güvence altına alınmıştır.
Kuruluş Süreci
- Kurucu üyelerin belirlenmesi; en az yedi gerçek veya tüzel kişi,
- Dernek tüzüğünün hazırlanması ve kurucular tarafından imzalanması,
- Kuruluş bildirimi ile tüzüğün mülki idare amirliğine verilmesi,
- İdarenin kuruluş belgelerini kanuna uygunluk yönünden incelemesi,
- İlk genel kurulun kanunda öngörülen süre içinde yapılması.
TMK m.59 uyarınca dernek, kuruluş bildirimi ve tüzüğün mülki idare amirliğine verilmesiyle tüzel kişilik kazanır. İzin alınması gerekmez.
Tüzüğün Önemi
Dernek kuruluşunda en mühim evrak tüzüktür. Zira tüzük, derneğin mahiyetini, organlarını, faaliyet alanlarını ve karar mekanizmalarını belirleyen bir anayasa niteliğindedir. TMK m.57 uyarınca tüzükte bulunması zorunlu hususlar şunlardır:
- Derneğin adı ve merkezi,
- Derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek için sürdürülecek çalışma konuları ve biçimleri,
- Üye olma hakkı, üyelikten çıkma ve çıkarılma şekilleri,
- Genel kurulun toplanma şekli ve zamanı, organların görev ve yetkileri,
- Derneğin gelir kaynakları ve iç denetim şekilleri,
- Tüzüğün nasıl değiştirileceği ve derneğin feshi hâlinde mallarının tasfiye şekli.
Hatalı Tüzüğün Sonuçları
Hatalı veya eksik hazırlanmış bir tüzük, yalnızca idari bir zafiyet değil, aynı zamanda hukuki ihtilafların da kaynağıdır. Belirsiz üyelik şartları, organ seçimlerine ilişkin eksik düzenlemeler veya amacın geniş ve belirsiz tanımlanması, ileride genel kurul kararlarının iptali davalarına ve idari denetimlerde sorunlara yol açabilir. Bu nedenle tüzüğün ilgili mevzuata uygunluğu ve iç tutarlılığı, kuruluş aşamasında titizlikle tetkik edilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Dernek kaç kişiyle kurulur?
TMK m.56 uyarınca en az yedi gerçek veya tüzel kişi ile kurulur.
Dernek ne zaman tüzel kişilik kazanır?
TMK m.59 uyarınca dernek kuruluş bildirimi ve tüzüğün yerleşim yerinin bağlı olduğu mülki idare amirliğine verilmesiyle tüzel kişilik kazanır.
Tüzükte neler yer almalıdır?
Derneğin adı ve merkezi, amacı ve faaliyet alanları, üyeliğe giriş ve çıkış şartları, organları, genel kurulun toplanma şekli, gelir kaynakları ve iç denetim esasları yer almalıdır.
Tüzük eksik olursa ne olur?
İdare eksikliklerin giderilmesini isteyebilir; giderilmezse derneğin feshi için dava açılması gündeme gelebilir.
Derneğin zorunlu organları nelerdir?
Genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu zorunlu organlardır.
Bir Dernek Kurmayı mı Planlıyorsunuz?
Eksik veya hatalı hazırlanmış bir tüzük ileride organ ve üyelik uyuşmazlıklarına kaynaklık eder; tüzüğünüzü ve kuruluş belgelerinizi mevzuata uygun şekilde birlikte hazırlayalım.