İşten Ayrılan Çalışanın Veri Kopyalamasının Cezai Sonuçları

Çalışanların bir işten ayrılıp rakip bir firmaya geçmesi, ticari hayatın olağan bir parçasıdır. Ne var ki bu geçiş sırasında eski işverene ait müşteri listeleri, teknik çizimler, fiyat politikaları veya yazılım kodları gibi verilerin de beraberinde götürülmesi, ciddi cezai sonuçlar doğurabilmektedir. Bu yazıda, işten ayrılan çalışanın veri kopyalamasının ceza hukuku bakımından değerlendirilmesi ele alınacaktır.

Olası Suç Tipleri

Bu tür olaylarda tek bir eylem, birden fazla suç tipinin kapsamına girebilir:

• Ticari sırrın açıklanması (TCK m.239): Görevi gereği vakıf olunan ticari sır niteliğindeki bilgilerin yetkisiz kişilere verilmesi,
• Bilişim sistemine girme (TCK m.243): Yetki dışında veya yetkinin sona ermesinden sonra sisteme erişim sağlanması,
• Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme (TCK m.244): Güvenlik sisteminin devre dışı bırakılması veya verilerin silinmesi.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi

Yargıtay 5. Ceza Dairesi’nin incelediği bir olayda, şirkette mühendis olarak çalışan sanığın şirketin ana bilgisayarındaki güvenlik sistemini devre dışı bırakarak uzaktan girdiği, binlerce dosyayı şifreleyerek harici belleğe kopyaladığı ve yeni çalıştığı firmanın bilgisayarına aktardığı iddia edilmiştir. Kamu davası hem ticari sırrın açıklanması hem de sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçlarından açılmış; yerel mahkeme eylemi bir bütün olarak TCK m.239 kapsamında değerlendirmiştir.

Yargıtay ise kopyalanan bilgilerin ticari sır niteliği taşıyıp taşımadığının uzman bilirkişi incelemesiyle belirlenmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Bu yaklaşım, verinin mahiyeti tespit edilmeden hüküm kurulamayacağını açıkça ortaya koymaktadır.

İşveren Bakımından Alınması Gereken Tedbirler

İşverenin haklarını etkin biçimde koruyabilmesi, delillerin doğru yöntemlerle muhafaza edilmesine bağlıdır. Bu kapsamda çalışanın kullandığı bilgisayar ve hesaplar, ayrılış sürecinde kapatılmalı; sistem erişim kayıtları, dosya transfer logları ve harici cihaz bağlantı kayıtları adli bilişim uzmanları marifetiyle ve hash değerleri alınarak korunmalıdır. Aksi hâlde delilin bütünlüğü tartışmalı hâle gelir.

Çalışan Bakımından Savunma

Çalışan açısından ise en güçlü savunma, kopyalanan verilerin ticari sır niteliği taşımadığının, örneğin kamuya açık bilgiler veya çalışanın kendi meslekî birikimi olduğunun ortaya konulmasıdır. Ayrıca sisteme erişimin yetki dahilinde yapılıp yapılmadığı ve verilerin gerçekten yetkisiz kişilere verilip verilmediği ayrıca tartışılmalıdır.

Hukuki Yollar

Ceza yargılamasının yanında işveren, iş sözleşmesindeki gizlilik ve rekabet yasağı hükümlerine dayanarak hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilir ve verilerin kullanımının durdurulması için ihtiyati tedbir talep edebilir. Şikâyet süresinin altı ay olduğu da gözden kaçırılmamalıdır.