Ticari Sır Nedir ve Bilirkişi İncelemesi Neden Zorunludur
TCK m.239 kapsamındaki yargılamalarda açıklanan bilginin ticari sır niteliği taşıyıp taşımadığı teknik bir meseledir ve Yargıtay uzman bilirkişi incelemesi yapılmasını zorunlu görmektedir.
Ticari sırların açıklanması fiiline uygulanacak yaptırım, Türk Ceza Kanunu’nun 239. maddesi ile düzenlenmiştir. Madde, “Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması” başlığını taşımaktadır. Bu suçun yargılamasında çözülmesi gereken ilk ve en temel mesele ise şudur: Açıklandığı iddia edilen bilgi, gerçekten bir ticari sır mıdır?
Kanuni Düzenleme
TCK m.239/1 uyarınca sıfat veya görevi, meslek veya sanatı gereği vakıf olduğu ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgeleri yetkisiz kişilere veren veya ifşa eden kişi, şikâyet üzerine, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Bu bilgi veya belgelerin hukuka aykırı yolla elde eden kişiler tarafından yetkisiz kişilere verilmesi veya ifşa edilmesi hâlinde de aynı ceza uygulanır.
Ticari Sırrın Belirlenmesi
Kanunun gerekçesinde, bir bilgi ve belgenin ticari sır teşkil edip etmeyeceği hususunun, konuya ilişkin ölçütler gözetilerek hâkim tarafından belirleneceği ifade edilmiştir. Öğretide ve uygulamada genel kabul gören ölçütler şunlardır:
- Bilginin belirli bir işletmeye ait olması,
- Herkes tarafından bilinmemesi veya kolayca elde edilememesi,
- İşletme sahibinin bu bilgiyi gizli tutma iradesinin bulunması,
- Bilginin gizli tutulmasında haklı bir ekonomik menfaatin varlığı.
Yargıtay’ın Bilirkişi Zorunluluğu Kabulü
Bu kapsamda Yargıtay yaklaşımının dikkate alınması zaruridir. Yargıtay 5. Ceza Dairesi’nin 2014/7809 E., 2017/118 K. sayılı kararına konu olayda; katılan şirkette mühendis olarak çalışan sanığın, şirketin ana bilgisayarındaki güvenlik sistemini devre dışı bırakarak uzaktan erişim sağladığı, 2490 adet dosyayı şifreleyerek harici belleğe kopyaladığı ve yeni işe başladığı firmanın bilgisayarına aktardığı ileri sürülmüştür. Sanık ve müdafii, kopyalanan verilerin ticari sır niteliğinde olmadığını savunmuştur.
Yerel mahkeme eylemin bir bütün olarak TCK m.239 kapsamında ticari sırrın açıklanması suçunu oluşturduğunu kabul etmiş; ancak Yargıtay, dosyadaki kayıtların teknik bilgi ve tecrübe gerektiren konulara ilişkin olduğunu nazara alarak, kopyalanan bilgilerin ticari sır veya müşteri sırrı niteliğinde olup olmadığı hususunda uzman bilirkişilerden rapor alınması ve hasıl olacak sonuca göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerektiğine hükmederek kararı bozmuştur.
Bilirkişinin Görev Sınırı
CMK m.63 uyarınca bilirkişiye ancak çözümü uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren hâllerde başvurulabilir. Ticari sır meselesinde Yargıtay’ın bilirkişi incelemesini zorunlu görmesi, bilginin niteliğinin sektörel ve teknik bir değerlendirme gerektirmesinden kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte bilirkişi, incelediği verinin sektörde bilinip bilinmediği ve ekonomik değeri hakkında görüş bildirmekle sınırlıdır; suçun oluşup oluşmadığına ilişkin hukuki değerlendirme münhasıran hâkime aittir.
Netice
İşbu emsal içtihatta da belirtildiği üzere, ticari sırrın kapsamı teknik bilgi ve tecrübe gerektiren bir konudur. Bu sırrın açıklanması nedeniyle yapılacak yargılamada, açıklanan hususun ticari sır olup olmadığı konusunda bilirkişi incelemesi yapılması zorunluluğu hasıl olmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ticari sırların açıklanması suçunun cezası nedir?
TCK m.239/1 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.
Suç şikâyete tabi midir?
Evet. Sıfat veya görevi gereği vakıf olunan sırların açıklanması suçu şikâyet üzerine soruşturulur.
Hangi bilgiler ticari sır sayılır?
Kanun gerekçesine göre bir bilginin ticari sır olup olmadığı, ilgili ölçütler gözetilerek hâkim tarafından belirlenir; genel olarak işletmeye ait, herkesçe bilinmeyen, gizli tutulmasında ekonomik menfaat bulunan bilgiler bu kapsamdadır.
Bilirkişi incelemesi neden zorunludur?
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, kopyalanan kayıtların ticari sır niteliği taşıyıp taşımadığının teknik bilgi gerektirdiğini belirterek uzman bilirkişi raporu alınmadan hüküm kurulmasını bozma sebebi saymıştır.
Bilirkişi suçun oluşup oluşmadığına karar verebilir mi?
Hayır. CMK m.63 uyarınca bilirkişi yalnızca teknik meseleler hakkında görüş bildirir; hukuki nitelendirme hâkime aittir.
Ticari Sır İfşası İsnadıyla mı Karşı Karşıyasınız?
Paylaşılan bilginin gerçekten ticari sır olup olmadığı dosyanın kaderini belirler; bilirkişi incelemesinin kapsamını ve itirazlarınızı birlikte planlayalım.