Deepfake İçeriklerin Ceza Hukuku Boyutu

Yapay zekâ teknolojileri, son yıllarda yalnızca bilgi üretme biçimimizi değil, suç işleme yöntemlerini de köklü biçimde değiştirmeye başlamıştır. Bir kişinin sesini taklit eden sistemler, gerçeğinden ayırt edilmesi güç görüntüler üreten uygulamalar, ceza hukukunun karşısına yeni ve karmaşık meseleler çıkarmaktadır. Literatürde “deepfake” olarak adlandırılan bu sahte içerikler, bu meselelerin başında gelmektedir.

Sahte İçerik, Gerçek Zarar

Gerçekte hiç söylenmemiş sözlerin bir kişinin sesiyle söylenmiş gibi gösterilmesi veya hiç yaşanmamış olayların gerçek görüntülermiş izlenimi verecek biçimde oluşturulması artık teknik olarak mümkündür. Bu içerikler; kişilik haklarının ihlali, dolandırıcılık, şantaj ve hatta seçim güvenliği bakımından ciddi tehlikeler doğurmaktadır.

Mevcut Suç Tipleriyle Değerlendirme

Türk Ceza Kanunu’nda deepfake adıyla düzenlenmiş özel bir suç tipi bulunmamaktadır. Ne var ki mevcut hükümler, içeriğin kullanım amacına göre bu fiilleri büyük ölçüde karşılamaktadır:

• Hakaret (TCK m.125): Kişiyi küçük düşüren sahte görüntü veya ses kaydının üretilip yayılması,
• Şantaj (TCK m.107): Sahte görüntünün yayılacağı tehdidiyle kişinin bir şey yapmaya zorlanması,
• Nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158): Bir yakının sesi taklit edilerek para istenmesi,
• Kişisel verileri yayma (TCK m.136): Kişinin yüz ve ses verilerinin rızası dışında kullanılması.

Özel Hayatın Gizliliği Meselesi

TCK m.134, kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya seslerin ifşasını cezalandırmaktadır. Sahte bir görüntü, kişinin gerçek özel hayatına ait olmadığından, bu hükmün uygulanıp uygulanamayacağı tartışmalıdır. Bu nedenle sahte müstehcen içerikler bakımından hakaret ve kişisel veri suçları ön plana çıkmaktadır. Kanun koyucunun bu boşluğu dolduracak özel bir düzenleme yapması, öğretide sıklıkla dile getirilen bir ihtiyaçtır.

İspat Sorunu

Deepfake dosyalarında mağdurun ilk mücadelesi, içeriğin sahte olduğunu ispatlamaktır. Adli bilişim uzmanları; görüntünün üst verilerini, sıkıştırma izlerini, ışık ve gölge tutarsızlıklarını ve yapay zekâ üretimine özgü bozulmaları inceleyerek tespitte bulunabilir. Bu incelemenin soruşturmanın erken aşamasında talep edilmesi, mağdurun itibarının korunması bakımından belirleyicidir.

Sonuç

Deepfake teknolojisi, ceza hukukunun teknolojik gelişmelere uyum sağlama kabiliyetini sınayan yeni bir alandır. Mevcut hükümler fiillerin önemli bir kısmını karşılasa da mağdurun süratle erişim engeli talep etmesi, delilleri koruması ve teknik inceleme istemesi, korunmanın etkinliği bakımından zorunludur.