Aile Grubunda Ekran Görüntüsü Paylaşmanın Hukuki Sonuçları
İki kişi arasındaki yazışmanın aile grubuna aktarılması, aile bireylerinin üçüncü kişi sayılması nedeniyle haberleşmenin gizliliği yönünden tetkike muhtaçtır.
Mesajlaşma uygulamalarının aile içi iletişimin başlıca aracı hâline gelmesiyle birlikte, aile gruplarında yapılan paylaşımlar da hukuki uyuşmazlıkların konusu olmaya başlamıştır. Uygulamada en sık rastlanan tablo şudur: Eşler, eski eşler veya kardeşler arasında geçen bir yazışmanın ekran görüntüsü, “haklılığın ispatı” maksadıyla anne, baba ve diğer akrabaların bulunduğu gruba gönderilmektedir. Paylaşımı yapan kişi, çoğu zaman yalnızca yakın çevreye hitap ettiğini düşünerek eylemini hukuken önemsiz telakki etmektedir. Oysa mesele bu kadar basit değildir.
Yazışmanın Tarafı Olmak, Onun Sahibi Olmak Demek Değildir
Anayasa’nın 22. maddesi herkesin haberleşme hürriyetine sahip olduğunu ve haberleşmenin gizliliğinin esas olduğunu hükme bağlamıştır. Bu teminat, yalnızca dışarıdan yapılan müdahalelere karşı değil, yazışmanın taraflarından birinin diğerinin rızası hilafına içeriği açıklamasına karşı da koruma sağlar. Zira bir yazışmanın tarafı olmak, o yazışmanın içeriği üzerinde tek başına tasarruf yetkisi vermez.
Aile bireylerinin de hukuken üçüncü kişi konumunda bulunduğu gözden kaçırılmamalıdır. Yazışmanın tarafı olmayan anne, baba, kardeş veya kuzen, hukuk nazarında yabancı bir kimseden farksızdır.
TCK m.132/3 ve Alenilik Meselesi
Türk Ceza Kanunu’nun 132. maddesinin üçüncü fıkrası, kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişinin bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağını öngörmektedir. Hükmün uygulanmasında belirleyici olan husus, ifşanın aleni olup olmadığıdır.
Alenilik, fiilin belirsiz sayıda kişi tarafından algılanabilecek bir ortamda işlenmesini ifade eder. Bu itibarla on kişilik kapalı bir aile grubunda yapılan paylaşımın aleni sayılıp sayılmayacağı, somut olayın hususiyetlerine göre tayin edilecektir. Ancak şu tespit yapılmalıdır: Dijital ortamda bir içeriğin kontrolü, ilk paylaşımı yapanın elinden süratle çıkar. Aile grubuna gönderilen ekran görüntüsünün başka gruplara iletilmesi veya sosyal medyaya taşınması hâlinde alenilik unsuru çoğu zaman tereddütsüz biçimde teşekkül etmektedir.
Ekran Görüntüsündeki Kişisel Veriler
Ekran görüntüsü yalnızca yazışma metnini değil; telefon numarasını, profil fotoğrafını, kimi zaman adres veya sağlık bilgisini de ihtiva eder. Bu durumda mesele haberleşmenin gizliliğiyle sınırlı kalmayıp TCK m.136 kapsamında kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya yayma suçu yönünden de değerlendirilmeye muhtaç hâle gelir. Söz konusu suç şikâyete tabi değildir ve iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasını gerektirir. Özel nitelikli kişisel verilerin bulunması hâlinde paylaşımın hukuki ağırlığı daha da artar.
Delil Sunmak ile Teşhir Etmek Arasındaki Fark
Her özel yazışmanın hiçbir koşulda paylaşılamayacağını ileri sürmek de isabetli değildir. Hukuk düzeni, kişinin bir hakkını korumak amacıyla yazışmayı yetkili mercilere sunmasını meşru görür. Tehdit veya şantaj içeren mesajların Cumhuriyet başsavcılığına delil olarak ibraz edilmesi ile aynı mesajların “herkes görsün” düşüncesiyle aile grubuna atılması aynı hukuki değerlendirmeye tabi değildir. Birincisi hakkın korunmasına, ikincisi ise kişinin teşhirine matuftur.
- Yazışmanın savcılığa, kolluğa veya mahkemeye sunulması kural olarak hukuka uygundur.
- Avukata danışmak maksadıyla iletilmesi sır saklama yükümlülüğü altındaki bir kişiye aktarım niteliğindedir.
- Aile grubunda, iş yeri grubunda veya sosyal medyada paylaşım ise teşhir mahiyeti taşır.
Öfkeyle Atılan Bir Adımın Bedeli
Aile içi uyuşmazlıklar, tarafların en yoğun duygularla hareket ettiği uyuşmazlıklardır. Bir anlık kırgınlıkla gönderilen tek bir görüntü, hem ceza soruşturmasına hem de manevi tazminat davasına konu olabilir. Üstelik boşanma davası derdest iken yapılan bu tür paylaşımlar, kusur tespitinde paylaşımı yapan eşin aleyhine de değerlendirilebilmektedir.
Netice itibariyle, karşı tarafa ait mesaj ve görselleri paylaşmadan önce eylemin hukuki sonuçlarının tartılması, gerekiyorsa bir avukatın mütalaasına başvurulması telafisi güç uyuşmazlıkların önüne geçecektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Aile bireyleri haberleşmenin gizliliği bakımından üçüncü kişi sayılır mı?
Evet. Yazışmanın tarafı olmayan herkes, akraba dahi olsa hukuken üçüncü kişidir; yakınlık bağı yazışmanın özel niteliğini ortadan kaldırmaz.
Kendisiyle yapılan yazışmayı ifşa eden kişi hangi suçtan sorumlu tutulur?
TCK m.132/3 uyarınca kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
On kişilik bir aile grubunda paylaşım alenilik şartını karşılar mı?
Alenilik, belirsiz sayıda kişinin algılayabileceği bir ortamı ifade eder. Kapalı ve sınırlı bir grupta bu şartın varlığı somut olayın koşullarına göre tartışmalıdır; ancak içeriğin başka gruplara aktarılması hâlinde alenilik çoğu zaman teşekkül eder.
Bu suç şikâyete tabi midir?
Evet. TCK m.139 uyarınca haberleşmenin gizliliğini ihlal suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır.
Yazışmayı mahkemeye delil olarak sunmak da suç teşkil eder mi?
Kural olarak hayır. Bir hakkın korunması amacıyla yazışmanın yetkili makamlara sunulması hukuka uygunluk sebebi kapsamında değerlendirilir; teşhir maksatlı paylaşım ise bu korumadan yararlanmaz.
Ceza yargılaması dışında tazminat talebi mümkün müdür?
Mümkündür. Kişilik hakkının ihlali nedeniyle Türk Borçlar Kanunu m.58 uyarınca manevi tazminat davası açılabilir ve ceza davasının sonucu beklenmeksizin hukuk mahkemesine müracaat edilebilir.
Yazışmalarınız Aile Grubunda mı Paylaşıldı?
Özel yazışmalarınızın rızanız dışında aile grubunda ya da başka bir ortamda paylaşılması hâlinde şikâyet süresi işlemeye başlar; haberleşmenin gizliliğinin ihlali ve tazminat yönünden izlenecek yolu birlikte belirleyelim.