Dolandırıcılıkta Takdiri İndirim ve Gerekçe Zorunluluğu

Dolandırıcılık suçunun maddi vakıada sabit görüldüğü hâllerde, mahkemeler takdiri indirimi nasıl ve neye göre yapacaktır? Yargılama neticesinde indirim yapılmaması ve üst sınırdan ceza verilmesi her durumda hukuka uygun mudur? Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun bu konudaki içtihadı, tartışmaları sonlandırmış ve izlenecek yolu göstermiştir.

Ceza Genel Kurulunun Kararı

Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2010/11-205 E., 2010/258 K. sayılı ve 14.12.2010 tarihli ilamına konu uyuşmazlık; dolandırıcılık suçunda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda yer alan takdiri indirim nedenlerinin uygulanmamış olmasına ilişkin gerekçenin kararda gösterilmemiş olmasının, hükmün bozulmasını gerektirir nitelikte bir hukuka aykırılık oluşturup oluşturmayacağına ilişkindir.

Ceza Genel Kurulu, cezanın belirlenmesi sırasında takdiri indirim nedenlerinin değerlendirilip değerlendirilmediği yönünde bir açıklamaya yer verilmeyerek hükmün bu yönüyle gerekçesiz bırakılmasını hukuka aykırı bulmuştur. O hâlde bu suçtan yapılan yargılamalarda takdiri indirim nedenlerinin muhakkak değerlendirilmesi, indirim yapılmamışsa dahi bunun gerekçesinin belirtilmesi gerekmektedir.

TCK m.62’nin İçeriği

TCK m.62, takdiri indirim nedeni olarak failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları ile cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkilerinin göz önünde bulundurulabileceğini belirtmekte ve bu nedenlerin kararda gösterileceğini hükme bağlamaktadır. Bu hâllerde ceza, altıda birine kadar indirilir.

Gerekçeli Karar Hakkı

Kararın dayandığı temel, gerekçeli karar hakkıdır. Anayasa’nın 141. maddesinin üçüncü fıkrası, bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılacağını öngörür. CMK m.230 ise mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde cezayı hafifletici veya ağırlaştırıcı hükümlerin uygulanma nedenlerinin gösterilmesini zorunlu kılar. Bu yükümlülüğün ihlali, CMK m.289/1-g uyarınca hukuka kesin aykırılık hâli teşkil eder.

Savunmanın Yapması Gerekenler

Takdiri indirim değerlendirmesinin somutlaştırılabilmesi için savunmanın dosyaya belge sunması isabetli olacaktır:

• Adli sicil kaydı ve sabıkasızlığa ilişkin belgeler,
• Çalışma ve sosyal güvenlik kayıtları,
• Sabit ikamet ve aile durumunu gösteren belgeler,
• Bakmakla yükümlü olunan kişilere ilişkin kayıtlar,
• Zararın giderildiğine dair ödeme belgeleri.

Uygulamada “sanığın duruşmadaki iyi hâli” şeklindeki kalıplaşmış ifadenin ötesine geçilebilmesi, ancak bu tür somut belgelerin dosyaya kazandırılmasıyla mümkündür.

Kanun Yolu Bakımından

İşbu içtihat, TCK m.62 hükmüne atıf yapılmaksızın ve indirim sebepleri değerlendirilmeksizin verilen kararların bozma sebebi yapılacağını son derece sarih bir surette ortaya koymaktadır. Bu nedenle istinaf ve temyiz dilekçelerinde doğrudan dayanılabilecek güçlü bir içtihat niteliği taşımaktadır.