İmar Mevzuatına Aykırı Yapılarda Yıkım Kararı
Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu m.32 uyarınca mühürleme, aykırılığın giderilmesi için süre verilmesi ve yıkım kararı; m.42 uyarınca ise imar para cezası uygulanır.
İmar hukuku, kentlerin planlı gelişimini ve yapı güvenliğini sağlamaya yönelik kamu hukuku kurallarından oluşur. 3194 sayılı İmar Kanunu, yapıların ruhsata bağlı olarak inşa edilmesini zorunlu kılmış ve ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar hakkında ağır idari yaptırımlar öngörmüştür. Bu yaptırımlar, çoğu zaman yapı sahipleri bakımından ciddi ekonomik kayıplara yol açmaktadır.
Mühürleme ve Yıkım
3194 sayılı Kanun’un 32. maddesi uyarınca ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı tespit edildiğinde, yapı mühürlenerek inşaat derhâl durdurulur. Yapı sahibine aykırılığın giderilmesi veya ruhsat alınması için bir aya kadar süre verilir. Bu süre içinde aykırılık giderilmez veya ruhsat alınmazsa, ilgili idare encümeni veya il idare kurulu kararıyla yapı yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.
İmar Para Cezası
Kanunun 42. maddesi uyarınca imar mevzuatına aykırılık hâlinde yapı sahibine, müteahhidine ve fenni mesullerine idari para cezası verilir. Cezanın miktarı, yapının sınıfı, grubu ve aykırılığın niteliği gibi ölçütlere göre hesaplanır ve kanunda öngörülen ağırlaştırıcı sebepler bulunması hâlinde artırılır. Para cezası, yıkım kararından bağımsızdır; her iki yaptırım birlikte uygulanabilir.
Dava Yolu
- Yıkım kararlarına ve imar para cezalarına karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir,
- Yıkım kararına karşı yürütmenin durdurulması talep edilmelidir; zira yıkım gerçekleştiğinde telafi imkânı ortadan kalkar,
- Davada tespit tutanağının usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği, aykırılığın gerçekten mevcut olup olmadığı ve süre verilip verilmediği denetlenir.
Cezai Boyut
Ruhsatsız yapılaşma, idari yaptırımların yanında cezai sorumluluk da doğurur. TCK m.184 uyarınca yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi imar kirliliğine neden olma suçundan cezalandırılır. Kanunda, yapının imar planına ve ruhsata uygun hâle getirilmesi hâlinde uygulanacak etkin pişmanlık hükmü de öngörülmüştür.
Sıkça Sorulan Sorular
Ruhsatsız yapıya hangi yaptırımlar uygulanır?
3194 sayılı Kanun m.32 uyarınca yapı mühürlenir, aykırılığın giderilmesi için süre verilir ve süresinde giderilmezse yıkım kararı alınır; ayrıca m.42 uyarınca imar para cezası verilir.
Yıkım kararına karşı dava süresi nedir?
Kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
İmar para cezasına karşı nereye başvurulur?
İmar para cezalarına karşı da tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.
Yapı kayıt belgesi yıkımı önler mi?
Kanunda öngörülen şartlarla alınmış yapı kayıt belgesi, belgenin kapsadığı aykırılıklar bakımından yıkım ve para cezası uygulanmasını engelleyebilir; ancak belgenin kapsamı ve geçerliliği somut olarak değerlendirilmelidir.
Ruhsatsız yapı yapmak suç mudur?
Evet. TCK m.184 uyarınca yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi imar kirliliğine neden olma suçundan cezalandırılır.
Yapınız Hakkında Yıkım Kararı veya İmar Para Cezası mı Verildi?
Yıkım kararlarına karşı dava süresi kısadır ve yürütmenin durdurulması talebi yapının korunması bakımından hayati önem taşır; kararınızı hemen birlikte inceleyelim.