Kamulaştırma Bedeline İtiraz
Kamulaştırmada uzlaşma sağlanamazsa idare asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açar; malik bu davada bedelin gerçek değerin altında belirlenmesine itiraz edebileceği gibi kamulaştırma işleminin iptali için idari yargıya da başvurabilir.
Kamulaştırma, mülkiyet hakkına yapılan en ağır müdahalelerden biridir. Anayasa’nın 46. maddesi uyarınca devlet ve kamu tüzel kişileri, kamu yararının gerektirdiği hâllerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını kamulaştırabilir. Bu düzenlemede gerçek karşılık ilkesi, malikin korunması bakımından temel güvencedir.
Kamulaştırma Süreci
- İdare kamu yararı kararı alır ve kamulaştırma kararını verir,
- Taşınmazın değeri kıymet takdir komisyonunca belirlenir,
- İdare, malikle satın alma usulüyle uzlaşma görüşmeleri yapar,
- Uzlaşma sağlanırsa bedel ödenir ve taşınmaz idare adına tescil edilir,
- Uzlaşma sağlanamazsa idare asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açar.
Bedel Tespiti Davası
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesi uyarınca idare, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine başvurarak bedelin tespitini ve taşınmazın idare adına tescilini ister. Mahkeme, keşif yaparak bilirkişi kurulu aracılığıyla taşınmazın değerini belirler. 2942 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca bedel; taşınmazın cinsi ve nevi, yüzölçümü, değerini etkileyebilecek tüm nitelikleri, emsal satışlar ve resmî makamlarca yapılmış kıymet takdirleri gibi objektif ölçütler dikkate alınarak belirlenir.
Malikin Hakları
Malik, bedel tespiti davasında bilirkişi raporuna itiraz ederek bedelin gerçek değerin altında belirlendiğini ileri sürebilir. Emsal seçiminin hatalı yapılması, taşınmazın imar durumunun ve kullanım amacının yanlış değerlendirilmesi veya kısmi kamulaştırmalarda kalan kısımdaki değer kaybının hesaba katılmaması gibi hususlar itiraz konusu yapılabilir. Ayrıca 2942 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca malik, kamulaştırma işleminin kendisine karşı tebligattan itibaren otuz gün içinde idari yargıda iptal davası açabilir.
Kamulaştırmasız El Atma
İdarenin kamulaştırma yapmaksızın özel mülkiyetteki bir taşınmaza fiilen el atması veya imar planıyla taşınmazı kamu hizmetine ayırıp uzun süre kamulaştırma yapmaması hâlinde, malik tazminat talep edebilir. Bu davalar, el atmanın niteliğine göre adli veya idari yargıda görülür.
Sıkça Sorulan Sorular
Kamulaştırma nedir?
Anayasa m.46 uyarınca kamu yararının gerektirdiği hâllerde gerçek karşılığı peşin ödenmek şartıyla özel mülkiyette bulunan taşınmazların idare tarafından mülkiyetinin alınmasıdır.
Uzlaşma sağlanamazsa ne olur?
2942 sayılı Kanun m.10 uyarınca idare, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine başvurarak bedelin tespiti ve taşınmazın idare adına tescilini ister.
Kamulaştırma işleminin iptali istenebilir mi?
2942 sayılı Kanun m.14 uyarınca malik, kamulaştırma işlemine karşı tebligattan itibaren otuz gün içinde idari yargıda iptal davası açabilir.
Bedel nasıl belirlenir?
2942 sayılı Kanun m.11 uyarınca taşınmazın cinsi, yüzölçümü, nitelikleri, emsal satışları, resmî makamlarca yapılmış kıymet takdirleri ve diğer objektif ölçütler dikkate alınarak bilirkişi kurulunca belirlenir.
Kamulaştırmasız el atma nedir?
İdarenin kamulaştırma yapmaksızın özel mülkiyetteki taşınmaza fiilen el atmasıdır; bu durumda malik tazminat talep edebilir.
Taşınmazınız Kamulaştırılıyor ve Teklif Edilen Bedel Düşük mü?
Bedel tespiti davasında emsal satışlar, taşınmazın niteliği ve bilirkişi raporu belirleyicidir; kamulaştırma sürecinde haklarınızı birlikte koruyalım.