Kişilik Hakkının Korunması Davaları
Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kişi, TMK m.24 ve 25 uyarınca saldırının önlenmesi, sona erdirilmesi veya hukuka aykırılığının tespiti davaları ile maddi ve manevi tazminat ve kazancın iadesi taleplerinde bulunabilir.
Kişilik hakkı, kişinin sırf insan olması nedeniyle sahip olduğu ve onu diğer bireylerden ayıran tüm kişisel değerler üzerindeki haktır. Yaşam, vücut bütünlüğü, onur ve şeref, özel hayat, ad, resim ve ses gibi değerler kişilik hakkının kapsamındadır. Türk Medeni Kanunu, kişilik hakkının korunması için kapsamlı bir dava sistemi öngörmüştür.
Hukuka Aykırılık
TMK m.24 uyarınca hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden saldırıda bulunanlara karşı korunmayı isteyebilir. Kişilik hakkı zedelenenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır. Örneğin basının haber verme hakkı, kamu yararı bulunması hâlinde kişilik hakkına müdahaleyi haklı kılabilir.
Açılabilecek Davalar
- Önleme davası: Saldırı tehlikesinin önlenmesi,
- Durdurma davası: Sürmekte olan saldırıya son verilmesi,
- Tespit davası: Sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespiti,
- Düzeltme ve yayım: Düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması.
Tazminat Talepleri
TMK m.25/3 uyarınca davacının maddi ve manevi tazminat isteme hakkı ile vekâletsiz iş görme hükümlerine göre saldırı sebebiyle elde edilen kazancın kendisine verilmesini isteme hakkı saklıdır. Örneğin bir kişinin fotoğrafının izinsiz olarak reklamda kullanılması hâlinde, kişi hem manevi tazminat hem de reklam şirketinin bu kullanım sayesinde elde ettiği kazancın kendisine verilmesini isteyebilir.
Yetkili Mahkeme
TMK m.25/4 uyarınca davacı, kendisinin veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir. Bu düzenleme, kişilik hakkı zedelenen kişiye yetki bakımından kolaylık sağlar. İnternet ortamındaki saldırılarda ise 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi yolları da ayrıca kullanılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kişilik hakkı nedir?
Kişinin yaşam, vücut bütünlüğü, onur ve şeref, özel hayat, resim ve ses, ad ve ekonomik değerleri gibi kişisel varlıkları üzerindeki mutlak haklarıdır.
Kişilik hakkına saldırı ne zaman hukuka aykırıdır?
TMK m.24 uyarınca kişilik hakkı zedelenenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması ile haklı kılınmadıkça hukuka aykırıdır.
Hangi davalar açılabilir?
TMK m.25 uyarınca saldırı tehlikesinin önlenmesi, sürmekte olan saldırıya son verilmesi ve sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespiti davaları açılabilir.
Tazminat da istenebilir mi?
Evet. Maddi ve manevi tazminat ile vekâletsiz iş görme hükümlerine göre saldırı nedeniyle elde edilen kazancın verilmesi istenebilir.
Dava nerede açılır?
TMK m.25 uyarınca davacı, kendisinin veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir.
Kişilik Haklarınıza Yönelik Bir Saldırıyla mı Karşılaştınız?
Saldırının önlenmesi, sona erdirilmesi ve tazminat talepleri birlikte ileri sürülebilir; saldırının niteliğine uygun hukuki yolu birlikte belirleyelim.