Fazla Çalışmanın İspatında Bordro ve Tanık

Fazla çalışma alacağı davalarında sonucu belirleyen husus, çoğu zaman ispattır. İşverenin elindeki imzalı bordrolar ile işçinin gerçekte yaptığı çalışma arasındaki uyumsuzluk, bu davaların temel tartışma noktasını oluşturur. Yargıtay, bu konuda yerleşik ve ayrıntılı ilkeler geliştirmiştir.

İspat Yükü

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Bu kural, Türk Medeni Kanunu’nun 6. maddesindeki genel ispat kuralının bir uzantısıdır. Ne var ki işçinin işyeri kayıtlarına erişiminin sınırlı olduğu gözetilerek, Yargıtay ispat bakımından geniş bir delil yelpazesini kabul etmektedir.

Bordronun Delil Değeri

Yargıtay içtihatlarına göre işçinin imzasını taşıyan bordro, sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır. Ancak bu kuralın sınırları da açıktır:

• Bordroda fazla çalışma tahakkuku hiç bulunmuyorsa, imza tek başına fazla çalışma yapılmadığını göstermez.
• İşçi bordroya ihtirazi kayıt düşmüşse, bordroda görünenden fazla çalıştığını diğer delillerle ispatlayabilir.
• Bordrodaki fazla çalışma tahakkukunun gerçeği yansıtmayacak kadar düşük olduğu durumlarda da diğer deliller değerlendirilir.

Diğer Deliller

Fazla çalışmanın ispatı konusunda iş yeri kayıtları, özellikle iş yerine giriş çıkışı gösteren belgeler ve iş yeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Fazla çalışmanın yazılı belgelerle ispatlanamaması durumunda tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar ile işçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğu da göz önüne alınabilir.

Tanık Beyanlarının Değerlendirilmesi

Tanık beyanlarına dayanılarak fazla çalışma hesaplanması hâlinde, Yargıtay uygulamasında hakkaniyet indirimi yapılmaktadır. Bu indirim, tanık beyanlarının kesin rakamlar yerine yaklaşık tespitlere dayanması nedeniyle uygulanır. Ayrıca tanıkların davacıyla aynı dönemde ve aynı birimde çalışmış olması, beyanların güvenilirliği bakımından önem taşır. İşverenle davalı olan tanıkların beyanları ise diğer delillerle desteklendiği ölçüde değer kazanır.

Uygulamaya Dönük Tavsiyeler

Fazla çalışma yapan işçilerin, bordroları imzalarken gerçek çalışma süresini yansıtmayan bordrolara ihtirazi kayıt düşmeleri, mesai dışında gönderdikleri e-postaları ve mesajları saklamaları ve vardiya çizelgelerinin suretlerini muhafaza etmeleri, ileride açılacak bir davada ispat yükünü önemli ölçüde hafifletecektir.