Trans Bireylerin Şiddete Karşı Koruma Tedbirleri
Aile, partner veya komşu tarafından şiddete uğrayan trans bireyler, 6284 sayılı Kanun kapsamında fiziksel, sözlü ve psikolojik şiddete karşı süratle koruyucu ve önleyici tedbir talep edebilir.
Trans bireylerin hayatlarında, gerek yakınları, gerek hayat arkadaşları, gerekse komşuları gibi kişiler tarafından şiddete maruz kaldıkları görülmektedir. Toplumsal ilişkilerin mahiyeti gereği, şiddetin en çok yaşandığı alan ekseriyetle bireyin en yakın çevresidir. Ancak aile içi şiddet yalnızca özel bir ihtilaf değil, aynı zamanda kamu düzenini ilgilendiren bir adalet meselesidir.
Şiddetin Hukuki Tanımı
Hukuki anlamda şiddet, yalnızca fiziksel şiddetle sınırlı olmayıp sözlü şiddeti ve manevi zarara yol açan psikolojik şiddeti de içermektedir. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddeti kişinin fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle veya acı çekmesiyle sonuçlanan ya da sonuçlanması muhtemel her türlü tutum ve davranış olarak tanımlamıştır. Kanun koyucu böylece hakaret, tehdit ve psikolojik baskıyı da bu kavramın kapsamına dâhil etmiştir.
Psikolojik şiddetin yol açtığı zararın zaman zaman fiziki saldırılardan daha yıkıcı olduğu bilinmektedir. Bu itibarla şiddetin hukuki tanımının genişliği, trans bireylerin etkin korunmasını mümkün kılar. Anayasa’nın temel hak ve hürriyetlere ilişkin hükümleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 3, 8 ve 14. maddeleri bu koruma alanını pekiştirir.
Önleyici Tedbirin Önceliği
Şiddet olguları ceza davasının veya maddi ve manevi tazminat davasının konusu olabileceği gibi, bu süreçler başlamadan en hızlı şekilde önleyici tedbire başvurmak gerekmektedir. Koruma tedbirlerinin öncelikli amacı, muhtemel zararı henüz meydana gelmeden önlemektir. Zira ceza ve tazminat davaları, şiddet olayları yaşandıktan sonra işletilen süreçlerdir. Önleyici tedbir ise şiddetin önünü kesmek için süratle uygulanabilen bir mekanizmadır.
Talep Edilebilecek Tedbirler
- Şiddet uygulayanın ortak konuttan derhâl uzaklaştırılması,
- Korunan kişinin bulunduğu konuta, iş yerine veya okula yaklaşmaması,
- Korunan kişiyi telefon, mesaj veya sosyal medya yoluyla rahatsız etmemesi,
- Korunan kişiye hakaret, tehdit veya aşağılayıcı söz ve davranışlarda bulunmaması,
- Gerektiğinde korunan kişiye geçici koruma ve barınma imkânı sağlanması.
Başvuru Usulü
Başvuru, aile mahkemesine, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk birimlerine yapılabilir. Tedbir kararı, şiddete veya şiddet tehlikesine ilişkin delil veya belge aranmaksızın gecikmeksizin verilir. Bu düzenleme, şiddet tehlikesi altındaki bireyin zaman kaybetmeden korunmasını amaçlamaktadır. Tedbirin ihlali hâlinde ise zorlama hapsi gündeme gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Trans bireyler 6284 sayılı Kanun’dan yararlanabilir mi?
Evet. Kanun, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan herkesi kapsar; aile bireyleri, partnerler ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurları bu koruma alanındadır.
Şiddet yalnızca fiziksel şiddet midir?
Hayır. Kanun şiddeti fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü ve ekonomik şiddeti kapsayacak şekilde geniş tanımlamıştır.
Hangi tedbirler istenebilir?
Şiddet uygulayanın konuttan uzaklaştırılması, korunan kişiye yaklaşmaması, iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi ve gerekirse korunan kişiye geçici koruma sağlanması gibi tedbirler istenebilir.
Koruma tedbiri için şiddetin ispatı gerekir mi?
Hayır. Tedbir kararı, şiddete veya şiddet tehlikesine ilişkin delil veya belge aranmaksızın gecikmeksizin verilir.
Koruma tedbiri ceza davasının yerine geçer mi?
Hayır. Koruma tedbiri önleyici bir mekanizmadır; şiddet eylemi ayrıca ceza davası ve tazminat davasının konusu olabilir.
Yakın Çevrenizden Şiddet veya Tehdit mi Görüyorsunuz?
Koruma tedbirleri delil aranmaksızın ve gecikmeksizin verilebilir; güvenliğinizi sağlamak için başvurunuzu gizlilik içinde ve hemen birlikte yapalım.