3628 Sayılı Kanun ve Mal Bildirimi Yükümlülüğü
3628 sayılı Kanun, kamu görevlilerine mal bildiriminde bulunma yükümlülüğü getirmekte; bildirimde bulunmama, gerçeğe aykırı bildirim ve haksız mal edinme fiillerini yaptırıma bağlamaktadır.
Kamu görevinin dürüstlük ve şeffaflık içinde yürütülmesi, kamu yönetimine duyulan güvenin temelidir. Bu güveni korumanın araçlarından biri de kamu görevlilerinin mal varlıklarının denetlenmesidir. 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu, bu denetimin hukuki çerçevesini oluşturmaktadır.
Kanunun Amacı
3628 sayılı Kanun’un amacı, rüşvet ve yolsuzlukla mücadele edilmesi için Kanun’da sayılan görevlilerin mal bildiriminde bulunmalarını, bildirimlerin yenilenmesini, mal edinmelerinin denetlenmesini, haksız mal iktisabı veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunulması hâlinde uygulanacak hükümleri ve kamu görevlileri ile suç ortaklarının ne şekilde takip ve muhakeme edileceğini düzenlemektir.
Kapsam
Kanunun kapsamına, muhtarlar ve ihtiyar heyeti üyeleri hariç olmak üzere her tür seçimle iş başına gelen kamu görevlileri, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, noterler, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memurlar ile kamu hizmeti gören kurumların yöneticileri gibi Kanunda sayılan geniş bir kesim girmektedir.
Yükümlülükler ve Yaptırımlar
- Göreve başlarken ve kanunda belirtilen dönemlerde mal bildiriminde bulunma,
- Mal varlığında önemli değişiklik olduğunda bildirimi yenileme,
- Görevin sona ermesi hâlinde bildirimde bulunma,
- Bildirimin gerçeğe uygun olarak yapılması.
Bu yükümlülüklere aykırılık hâlinde Kanun; ihtara rağmen bildirimde bulunmama, gerçeğe aykırı bildirimde bulunma ve haksız mal edinme gibi fiilleri ayrı ayrı yaptırıma bağlamıştır.
Haksız Mal Edinme
Haksız mal edinme, kamu görevlisinin mal varlığında gelir kaynaklarıyla açıklanamayan ve meşru bir sebebe dayandırılamayan bir artış meydana gelmesidir. Bu isnatla karşılaşan kamu görevlisinin, mal varlığındaki artışın miras, bağış, eşin geliri, kredi veya önceden sahip olunan malların satışı gibi meşru kaynaklarını belgelerle ortaya koyması savunmanın temelini oluşturur. Mali müşavir bilirkişi raporunun, tüm gelir kaynaklarını değerlendirip değerlendirmediği mutlaka denetlenmelidir.
Soruşturma Usulü
3628 sayılı Kanun kapsamına giren suçlar, 4483 sayılı Kanun’un 2. maddesi uyarınca soruşturma izni rejiminin dışındadır. Zimmet, irtikap ve rüşvet gibi suçlar da bu Kanun kapsamında olduğundan Cumhuriyet savcısı doğrudan soruşturma yürütür. Bu nedenle bu suçlara ilişkin dosyalarda soruşturma süreci izin aşaması olmaksızın başlar.
Sıkça Sorulan Sorular
3628 sayılı Kanun’un amacı nedir?
Rüşvet ve yolsuzlukla mücadele amacıyla kamu görevlilerinin mal bildiriminde bulunmalarını, mal edinmelerinin denetlenmesini ve haksız mal edinme ile yolsuzluk suçlarının takibini düzenlemektir.
Kimler mal bildiriminde bulunmakla yükümlüdür?
Muhtarlar ve ihtiyar heyeti üyeleri hariç seçimle göreve gelen kamu görevlileri, bakanlar, noterler, kamu kurumlarında çalışan memurlar ve kanunda sayılan diğer kişiler yükümlüdür.
Mal bildirimi ne zaman yenilenir?
Kanunda belirtilen dönemlerde ve görevin sona ermesi gibi durumlarda yenilenir; mal varlığında önemli bir değişiklik olduğunda da bildirim yapılması gerekir.
Haksız mal edinme nedir?
Kamu görevlisinin mal varlığında, gelir kaynaklarıyla açıklanamayan ve meşru bir sebebe dayandırılamayan artış meydana gelmesidir.
Bu suçlarda soruşturma izni aranır mı?
Hayır. 3628 sayılı Kanun kapsamındaki suçlar 4483 sayılı Kanun kapsamı dışında olup Cumhuriyet savcısı doğrudan soruşturma yapar.
Mal Bildirimi veya Haksız Mal Edinme İsnadıyla mı Karşılaştınız?
Mal varlığındaki artışın meşru kaynağının belgelerle ortaya konulması savunmanın temelini oluşturur; mali kayıtlarınızı ve beyanlarınızı birlikte değerlendirelim.