Alacaklıyı Zarara Sokmak Kastıyla Mal Kaçırma
Haciz yoluyla takip talebinden sonra veya bu talepten önceki iki yıl içinde alacaklısını zarara sokmak maksadıyla mevcudunu eksilten borçlu İİK m.331 uyarınca icra ceza mahkemesinde cezalandırılır.
İcra takibinden kaçmak isteyen borçluların en sık başvurduğu yöntem, mallarını yakınlarına veya güvendikleri kişilere devrederek kâğıt üzerinde mal varlıksız görünmektir. Uygulamada “mal kaçırma” olarak bilinen bu fiiller, hem hukuki hem de cezai yaptırımlara tabidir. İcra ve İflas Kanunu’nun 331. maddesi, bu fiillerin temel cezai karşılığını oluşturur.
Kanuni Düzenleme
İİK m.331 uyarınca haciz yolu ile takip talebinden sonra veya bu talepten önceki iki yıl içinde, borçlunun alacaklısını zarara sokmak maksadıyla mallarını veya bunlardan bir kısmını mülkünden çıkararak, telef ederek veya kıymetten düşürerek hakiki surette yahut gizleyerek muvazaa yoluyla başkasının uhdesine geçirerek veya asıl olmayan borçlar ikrar ederek mevcudunu suni surette eksiltmesi cezalandırılmaktadır.
İcra Ceza Mahkemesi
İcra ve İflas Kanunu’ndaki suçlar, genel ceza hukukundan önemli ölçüde ayrılan kendine özgü bir rejime tabidir. Bu suçların yargılaması genel ceza mahkemelerinde değil, icra ceza mahkemesinde yapılır. Yargılama, alacaklının şikâyeti üzerine başlar ve şikâyetten vazgeçilmesi davayı düşürür.
Muvazaanın İspatı
Bu suçun tespitinde muvazaalı devir işlemlerinin ortaya konulması belirleyicidir. Uygulamada dikkate alınan göstergeler şunlardır:
- Devrin takip tarihine veya borcun doğumuna yakın bir zamanda yapılması,
- Malın yakın akrabaya veya ilişkili bir şirkete devredilmesi,
- Satış bedelinin malın gerçek değerinin çok altında olması,
- Bedelin fiilen ödenmediğine dair emareler,
- Borçlunun devirden sonra da malı kullanmaya devam etmesi.
Tasarrufun İptali Davası
Ceza davası, devredilen malı borçlunun malvarlığına geri getirmez. Bu amaçla İcra ve İflas Kanunu’nun 277 ve devamı maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davasının ayrıca açılması gerekir. Bu dava kazanıldığında alacaklı, devredilen mal üzerinde sanki devir hiç yapılmamış gibi haciz ve satış isteyebilir. Ceza şikâyeti ile tasarrufun iptali davasının birlikte işletilmesi, alacaklının haklarını en etkin biçimde korur.
Sıkça Sorulan Sorular
İİK m.331 hangi fiili cezalandırır?
Haciz yolu ile takip talebinden sonra veya bu talepten önceki iki yıl içinde borçlunun alacaklısını zarara sokmak maksadıyla mevcudunu eksiltmesini cezalandırır.
Mevcudu eksiltme nasıl gerçekleşir?
Malları mülkünden çıkarmak, telef etmek, kıymetten düşürmek, gizleyerek muvazaalı biçimde başkasına geçirmek veya asıl olmayan borçlar ikrar etmek suretiyle gerçekleşir.
Bu suç hangi mahkemede görülür?
İcra ve İflas Kanunu’ndaki suçlara icra ceza mahkemesinde bakılır.
Şikâyet süresi ne kadardır?
İİK m.347 uyarınca şikâyet, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin vukuundan itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır.
Ceza davası devredilen malı geri getirir mi?
Hayır. Malın borçlunun malvarlığına geri dönmesi için ayrıca tasarrufun iptali davası açılması gerekir.
Borçlunuz Takipten Önce Mallarını mı Devretti?
Mal kaçırma işlemlerine karşı İİK m.331 kapsamındaki şikâyet ile tasarrufun iptali davası birlikte işletilmelidir; devir işlemlerini tespit ederek hukuki süreci birlikte başlatalım.