Ödeme Emrine İtiraz ve İtirazın İptali Davası

İcra ve iflas hukuku, borçlunun borcunu yerine getirmemesi hâlinde devletin cebrî icra gücü eliyle alacaklının hakkını elde etmesini sağlayan kamu hukuku karakterli bir hukuk dalıdır. İlamsız icra takibi, alacaklının elinde bir mahkeme kararı bulunmaksızın takip başlatabildiği en yaygın takip yoludur. Bu takipte borçlunun en önemli savunma aracı, ödeme emrine itirazdır.

İtiraz Süresi ve Şekli

İİK m.62 uyarınca genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazını icra dairesine bildirmelidir. İtiraz sözlü veya yazılı yapılabilir ve gerekçe gösterilmesi zorunlu değildir. Ancak imzaya itiraz edilmek isteniyorsa bunun açıkça belirtilmesi gerekir; aksi hâlde takip dayanağı belgedeki imza kabul edilmiş sayılır. Kambiyo senetlerine dayalı takiplerde ise borca itiraz süresi beş gündür.

İtirazın Etkisi

Süresinde yapılan itiraz, takibi kendiliğinden durdurur. Takibin devamı için alacaklının iki yoldan birine başvurması gerekir:

• İtirazın iptali davası: İİK m.67 uyarınca itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede açılır ve alacağın varlığı her türlü delille tartışılır.
• İtirazın kaldırılması: İİK m.68 uyarınca alacaklının elinde imzası ikrar edilmiş veya resmî bir belge bulunuyorsa itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesine başvurulur.

İcra İnkâr Tazminatı

İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksız olduğu anlaşılırsa ve alacak likit nitelikteyse, mahkeme alacaklının talebi üzerine alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmeder. Buna karşılık alacaklının takibinde haksız ve kötüniyetli olduğu anlaşılırsa, alacaklı aleyhine de tazminata hükmedilebilir. Bu nedenle itiraz kararı verilirken borcun gerçekten tartışmalı olup olmadığı dikkatle değerlendirilmelidir.

Arabuluculuk

İtirazın iptali davası açılacak alacak ticari veya tüketici uyuşmazlığı ya da işçi alacağı niteliğindeyse, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı olabilir. Arabuluculukta geçen süre, bir yıllık dava açma süresine eklenmez; bu nedenle sürelerin dikkatle takip edilmesi gerekir.

Borçlu Bakımından Öneriler

Ödeme emrini alan borçlunun, takip dayanağı belgeyi ve talep edilen faizi ayrıntılı şekilde incelemesi, borcun bir kısmını kabul ediyorsa itirazını kısmi olarak yapması ve itiraz süresini kesinlikle kaçırmaması gerekir. Süresinde itiraz edilmeyen takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.