Borçlar Kanunu’na Tabi İşçilerin Fesih Bildirim Süreleri

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, İş Kanunu kapsamı dışında kalan çalışanlar bakımından hizmet sözleşmesinin sona ermesine ilişkin önemli düzenlemeler getirmiştir. Havacılık sektöründe çalışan uçucu personel başta olmak üzere, İş Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca kanun kapsamı dışında kalan çalışanlar, fesih halinde haklarını bu düzenlemeler çerçevesinde arayacaklardır.

Bildirim Süreleri

Türk Borçlar Kanunu uyarınca belirsiz süreli hizmet sözleşmesi, bildirimin diğer tarafa ulaşmasından başlayarak:

• Hizmet süresi bir yıla kadar sürmüş olan işçi için iki hafta sonra,
• Hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar sürmüş olan işçi için dört hafta sonra,
• Hizmet süresi beş yıldan fazla sürmüş olan işçi için altı hafta sonra sona erer.

Bu süreler kısaltılamaz; ancak sözleşmeyle artırılabilir. İşveren, fesih bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle de sözleşmeyi feshedebilir. Bu suretle işverene bir seçimlik hak tanınmıştır: Uygun gördüğü hâlde bildirim süresine ait ücreti ödeyecek, uygun gördüğü hâlde bildirim süresi verecektir.

On Yılı Aşan Sözleşmeler

Kanunun getirdiği dikkat çekici bir düzenleme, on yıldan uzun süreli hizmet sözleşmelerine ilişkindir. Buna göre taraflardan her biri, on yıldan uzun süreli hizmet sözleşmesini on yıl geçtikten sonra altı aylık fesih bildirim süresine uyarak feshedebilir. Bu hükmün havayolu personelini mi yoksa havayolu şirketini mi koruduğu açık değildir. Zira bu fesih imkânını havayolu şirketinin de kullanabilme riski bulunmaktadır; ancak bu hakkı kullanmak isteyenlerin daha çok kıdemli personel olacağı da şüphesizdir.

İş Arama İzni

İşveren, belirsiz süreli hizmet sözleşmesinin feshi hâlinde, bildirim süresi içinde işçiye ücretinde bir kesinti olmaksızın günde iki saat iş arama izni vermekle yükümlüdür. İzin saatlerinin ve günlerinin belirlenmesinde iş yerinin ve işçinin haklı menfaatleri göz önünde tutulur. Havayolları uygulamasında, örneğin yurt dışı uçuşlarında her gün iki saat iş arama izninin kullanılması mümkün olmayabilir; ancak bu sürelerin denkleştirilmesi mümkündür.

Sözleşme Hükmü ile Kanun Hükmü

Belirtmek gerekir ki kanunun emredici nitelikteki düzenlemelerine aykırı sözleşme hükümleri bulunması hâlinde, uyuşmazlığın mahkemeye taşınması durumunda sözleşme hükümleri değil kanun hükmü geçerli olacaktır. Bu nedenle çalışanların, imzaladıkları sözleşmelerdeki kendileri aleyhine düzenlemelerin kanun karşısındaki geçerliliğini sorgulaması gerekir.