Uçuculuğa Mani Sağlık Durumu ve Yer Hizmetine Geçiş

Pilot ve kabin memurlarının görevlerini sürdürebilmesi, havacılık mevzuatının aradığı sağlık şartlarını taşımalarına bağlıdır. Bir hastalık veya kaza sonucu bu şartların yitirilmesi, uçucu personelin uçuş görevine devam etmesini engeller. Havayolu firmaları ise bu durumu çoğu zaman doğrudan fesih sebebi olarak telakki etmektedir.

Sağlık Durumu Kendiliğinden Fesih Sebebi Değildir

Bir çalışanın sağlık sorunu yaşaması, tek başına fesih gerekçesi teşkil etmez. İş hukukunun temel ilkelerinden olan feshin son çare olması ilkesi gereğince, işveren sözleşmeyi feshetmeden önce çalışanı başka bir görevde istihdam etme imkânını araştırmak zorundadır. Uçucu personel bakımından bu araştırma, yer hizmetlerinde uygun bir pozisyon bulunup bulunmadığının somut biçimde değerlendirilmesini gerektirir.

Yargıtay’ın Yaklaşımı

Tarafının bir havayolu firması olduğu bir uyuşmazlıkta Yargıtay, hizmet sözleşmesinde uçuculuğa mani bir hâlin vukuunda işverenin sözleşmeyi tek taraflı feshedebileceği ve personele uçuculuk dışında iş yaptırma yükümlülüğü bulunmadığı yönünde bir hüküm olmasına rağmen, işyerinde uygulanan uçuştan ayrılma prosedüründe sağlık sebebiyle uçuculuğa mani durumda personelin yer hizmetinde görevlendirileceğine dair düzenleme bulunduğunu tespit etmiştir. Yüksek Mahkeme, bu düzenlemenin çalışan lehine olduğundan uygulanması gerektiğini, işverenin yer hizmetinde görevlendirme seçeneğini denemediğini ve uygun pozisyon bulunmadığını da ispat edemediğini belirterek feshin son çare olması ilkesine uyulmadığı sonucuna varmıştır.

İspat Yükü İşverende

Bu içtihattan çıkan mühim sonuçlardan biri, feshin son çare olarak yapıldığını ve yer hizmetlerinde uygun pozisyon bulunmadığını ispat yükünün işverene ait olmasıdır. Havayolu firmaları; operasyon, eğitim, check-in, planlama ve çağrı merkezi gibi geniş bir yer hizmetleri yapısına sahip olduğundan, uygun pozisyon bulunmadığı savunmasının somut verilerle desteklenmesi gerekir.

Sağlık Tespitine İtiraz

Uçuculuğa mani durumun tespiti, çoğu zaman firmanın anlaşmalı olduğu sağlık kuruluşlarının raporlarına dayanır. Çalışan bu tespite itiraz edebilir. İtiraz hâlinde mahkemece belirlenecek tam teşekküllü devlet hastanesi veya üniversite tıp fakültesinin ilgili anabilim dallarından rapor alınması yoluna gidilebilir.

Netice

Sağlık sebebiyle uçuculuk vasfını yitiren bir pilot veya kabin memuru, bu durumun kendiliğinden işini kaybetmek anlamına gelmediğini bilmelidir. İşyeri prosedürlerinin, sözleşme hükümlerinin ve yer hizmetlerindeki pozisyonların birlikte tetkiki, feshin geçerliliğinin denetlenmesinde belirleyicidir.