Delilleri Yok Etme, Gizleme veya Değiştirme Suçu
Gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen, değiştiren veya bozan kişi TCK m.281 uyarınca cezalandırılır; kendi işlediği suçun delilleri bakımından bu suç oluşmaz.
Ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır. Bu amaç, delillerin eksiksiz ve değiştirilmeden toplanmasına bağlıdır. Delillerin yok edilmesi, gizlenmesi veya değiştirilmesi, gerçeğin ortaya çıkmasını engelleyerek suçluların cezasız kalmasına veya masum kişilerin mahkûm edilmesine yol açabilir. Bu nedenle Türk Ceza Kanunu, delilleri karartmayı adliyeye karşı suçlar arasında düzenlemiştir.
Kanuni Düzenleme
TCK m.281/1 uyarınca gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen, değiştiren veya bozan kişi altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçla ilgili olarak kişi bu fıkra hükmüne göre cezalandırılmaz. TCK m.281/2 uyarınca bu suçun kamu görevlisi tarafından görevi dolayısıyla işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
Suçun Unsurları
- İşlenmiş bir suçun ve bu suça ilişkin delillerin bulunması,
- Delillerin yok edilmesi, silinmesi, gizlenmesi, değiştirilmesi veya bozulması,
- Failin gerçeğin ortaya çıkmasını engelleme amacıyla hareket etmesi,
- Failin, delilleri karartılan suçun faili veya şeriki olmaması.
Uygulamadaki Görünümler
Uygulamada bu suç; kamera kayıtlarının silinmesi, suçta kullanılan silahın saklanması, olay yerindeki izlerin temizlenmesi, bilgisayar ve telefon kayıtlarının silinmesi gibi şekillerde ortaya çıkmaktadır. Özellikle işyerlerinde çalışanların işverenin talimatıyla kamera kayıtlarını silmesi, bu suç kapsamında değerlendirilebilir.
Etkin Pişmanlık
TCK m.281/3 uyarınca kovuşturma sonuçlanmadan önce gizlediği delilleri mahkemeye teslim eden kişiye ceza verilmez. Bu düzenleme, gizlenen delillerin yargılamaya kazandırılmasını teşvik etmektedir. Ancak delil tamamen yok edilmişse etkin pişmanlık hükmünden yararlanılamaz.
Tutuklama ile İlişkisi
Delil karartma, aynı zamanda CMK m.100 uyarınca bir tutuklama nedenidir. Ancak tutuklama nedeni olarak delil karartma şüphesi ile TCK m.281’deki suç farklı kavramlardır. Tutuklama nedeni olan delil karartma şüphesi, şüphelinin kendi suçunun delillerini karartma ihtimalini de kapsar.
Sıkça Sorulan Sorular
Delil karartma suçu nedir?
TCK m.281 uyarınca gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok etmek, silmek, gizlemek, değiştirmek veya bozmaktır.
Bu suçun cezası nedir?
Kanunda altı aydan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür; kamu görevlisi tarafından görevi dolayısıyla işlenmesi hâlinde ceza artırılır.
Kişi kendi suçunun delillerini yok ederse ne olur?
Kendi işlediği veya iştirak ettiği suça ilişkin delilleri yok eden kişi bu suçtan cezalandırılmaz.
Kamera kayıtlarını silmek bu suçu oluşturur mu?
Gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla bir suça ilişkin kamera kayıtlarının silinmesi, diğer şartların varlığı hâlinde bu suçu oluşturur.
Etkin pişmanlık mümkün müdür?
Evet. Kovuşturma sonuçlanmadan önce gizlenen delilleri mahkemeye teslim eden kişiye ceza verilmez.
Delil Karartma İsnadıyla mı Karşı Karşıyasınız?
Delillerin kime ait suçla ilgili olduğu ve gerçeği gizleme amacı suçun oluşup oluşmadığını belirler; isnadın dayanaklarını birlikte inceleyelim.