Göçmen Kaçakçılığı ile İnsan Ticareti Arasındaki Fark

Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti, kamuoyunda çoğu zaman birbirinin yerine kullanılan kavramlardır. Ne var ki Türk Ceza Kanunu bu iki fiili ayrı maddelerde, farklı unsurlara ve farklı yaptırımlara bağlayarak düzenlemiştir. Bu ayrımın doğru yapılması, hem cezanın miktarı hem de mağdurların korunması bakımından belirleyicidir.

Göçmen Kaçakçılığı

TCK m.79’da düzenlenen göçmen kaçakçılığı, maddi menfaat elde etmek amacıyla bir yabancının ülkeye yasal olmayan yollarla sokulması veya ülkede kalmasına ya da yurt dışına çıkmasına imkân sağlanmasıdır. Bu suçta göçmen, çoğu zaman kendi isteğiyle ve bedel ödeyerek faile başvurur. Suçun odak noktası, devletin sınır düzenine yönelik ihlaldir.

İnsan Ticareti

TCK m.80’de düzenlenen insan ticareti ise tehdit, baskı, cebir veya şiddet uygulamak, nüfuzu kötüye kullanmak, kandırmak veya kişilerin üzerindeki denetim olanaklarından ya da çaresizliklerinden yararlanarak rızalarını elde etmek suretiyle; zorla çalıştırmak, hizmet ettirmek, fuhuş yaptırmak, esarete veya benzeri uygulamalara tabi kılmak, vücut organlarının verilmesini sağlamak amacıyla kişileri tedarik etmek, kaçırmak, bir yerden başka bir yere götürmek, sevk etmek veya barındırmaktır. Bu suçun cezası sekiz yıldan on iki yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıdır.

Temel Farklar

• Amaç: Göçmen kaçakçılığında amaç sınır geçişinden menfaat sağlamak, insan ticaretinde ise kişiyi sömürmektir.
• Rıza: Göçmen kaçakçılığında göçmenin rızası genellikle vardır; insan ticaretinde ise kanunda sayılan araçlarla elde edilen rıza geçersizdir.
• Sınır geçişi: Göçmen kaçakçılığı sınır geçişini gerektirir; insan ticareti ülke içinde de işlenebilir.
• İlişkinin süresi: Göçmen kaçakçılığında ilişki genellikle geçişle sona erer; insan ticaretinde sömürü süreklilik gösterir.

Geçişler

Uygulamada başlangıçta göçmen kaçakçılığı olarak başlayan bir ilişkinin, göçmenin borçlandırılması, belgelerine el konulması veya zorla çalıştırılmasıyla insan ticaretine dönüştüğü görülmektedir. Bu nedenle soruşturmada yalnızca sınır geçişinin değil, geçişten sonra yaşananların da araştırılması gerekir.

Mağdurların Korunması

İnsan ticareti mağdurları, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında özel koruma mekanizmalarından yararlanır. Mağdurlara iyileşmeleri ve yetkili makamlarla işbirliği yapıp yapmamaya karar verebilmeleri için düşünme süresi ve ikamet izni verilebilir. Bu korumanın sağlanabilmesi, fiilin doğru nitelendirilmesine bağlıdır.