İnsan Ticaretinde Sömürü Amaçları

İnsan ticareti, insanın bir meta gibi alınıp satıldığı ve sömürüye konu edildiği, insan onurunun en ağır biçimde çiğnendiği suçlardan biridir. Bu suçu diğer suçlardan ayıran temel unsur, failin mağduru belirli bir sömürü amacıyla tedarik etmesi, taşıması veya barındırmasıdır. Türk Ceza Kanunu’nun 80. maddesi bu amaçları sınırlı olarak saymıştır.

Kanunda Sayılan Amaçlar

• Zorla çalıştırmak veya çalışmak: Kişinin iradesi dışında, ücretsiz veya çok düşük ücretle ve insanlık dışı koşullarda çalıştırılması,
• Hizmet ettirmek: Kişinin ev hizmetleri gibi işlerde iradesi dışında çalıştırılması,
• Fuhuş yaptırmak: Kişinin cinsel sömürüye maruz bırakılması,
• Esarete veya benzeri uygulamalara tabi kılmak: Borç esareti, serflik ve zorla evlendirme gibi uygulamalar,
• Vücut organlarının verilmesini sağlamak: Kişinin organlarının alınması amacıyla tedarik edilmesi.

Zorla Çalıştırma

Uygulamada en sık karşılaşılan sömürü türlerinden biri zorla çalıştırmadır. Kimlik belgelerine ve pasaportlarına el konulan, ücretleri ödenmeyen, iş yerinden ayrılmalarına izin verilmeyen ve sınır dışı edilmekle tehdit edilen yabancı işçiler, bu suçun tipik mağdurlarıdır. Özellikle tarım, inşaat ve ev hizmetleri sektörlerinde bu tür sömürü olgularına rastlanmaktadır.

Borç Esareti

Mağdurun yolculuk, barınma veya iş bulma masrafları karşılığında ödenmesi imkânsız bir borç altına sokulması ve bu borcun ödenmesi gerekçesiyle sömürülmesi, borç esareti olarak adlandırılır. Bu uygulama, esarete benzer uygulamalar kapsamında insan ticareti suçunu oluşturur.

Amacın Yeterliliği

İnsan ticareti suçunun oluşması için sömürünün fiilen gerçekleşmesi gerekmez. Failin kanunda sayılan amaçlardan biriyle mağduru tedarik etmesi, kaçırması, bir yerden başka bir yere götürmesi veya barındırması yeterlidir. Bu nedenle mağdur sömürülmeden önce kurtarılmış olsa bile suç tamamlanmış sayılabilir.

Diğer Suçlarla İlişkisi

Sömürünün fiilen gerçekleşmesi hâlinde, insan ticareti suçunun yanında fuhşa aracılık, cinsel saldırı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma veya organ ve doku ticareti gibi suçlar da oluşabilir. Bu suçlar arasında içtima kurallarının doğru uygulanması gerekir.