Göçmen kaçakçılığında kişinin rızası ve sınır geçişi ön plandayken, insan ticaretinde kişi zorla çalıştırma, fuhuş veya organ alma gibi amaçlarla sömürülmekte ve rıza hukuken geçersiz sayılmaktadır.
TCK m.80 uyarınca sömürü amacıyla ve kanunda sayılan araçlarla elde edilen rıza geçersizdir; mağdurun çocuk olması hâlinde ise hiçbir araç kullanılmamış olsa dahi suç oluşur.
TCK m.80 uyarınca insan ticareti; zorla çalıştırma, hizmet ettirme, fuhuş yaptırma, esarete veya benzeri uygulamalara tabi kılma ve vücut organlarının verilmesini sağlama amaçlarından biriyle işlenir.
Fuhşa aracılık TCK m.227’de, fuhuş amacıyla insan ticareti ise TCK m.80’de düzenlenmiş olup aradaki temel fark, insan ticaretinde mağdurun tehdit, cebir, hile veya çaresizliğinden yararlanılarak tedarik edilmesi, taşınması veya barındırılmasıdır.
İnsan ticareti mağduru yabancılara 6458 sayılı Kanun kapsamında ikamet izni verilebilir; mağdurlar barınma, sağlık, psikolojik ve hukuki destek hizmetlerinden yararlanır ve kendileri fiilleri nedeniyle cezalandırılmaz.
TCK m.80/3 uyarınca on sekiz yaşını doldurmamış çocukların sömürü amacıyla tedarik edilmesi, kaçırılması, taşınması veya barındırılması, tehdit veya hile gibi araçlara başvurulmamış olsa dahi insan ticareti suçunu oluşturur.
AİHM içtihatlarına göre AİHS m.4’teki kölelik ve zorla çalıştırma yasağı, devletlere insan ticaretini önleme, mağdurları koruma ve etkili soruşturma yapma yönünde pozitif yükümlülükler yükler.