Haksız Tutukluluk Nedeniyle Tazminat Davası
Kanuna aykırı tutuklanan, makul sürede yargılanmayan veya tutuklandıktan sonra beraat eden kişi CMK m.141 uyarınca devletten maddi ve manevi tazminat talep edebilir.
Ceza muhakemesinde koruma tedbirleri, henüz suçluluğu sabit olmamış kişilerin temel haklarına müdahale eder. Bu müdahalenin sonradan haksız olduğunun anlaşılması hâlinde doğan zararın karşılanması, hukuk devletinin gereğidir. Anayasa’nın 19. maddesinin son fıkrası, bu esaslar dışında bir işleme tabi tutulan kişilerin uğradıkları zararın tazminat hukukunun genel prensiplerine göre devletçe ödeneceğini hükme bağlamıştır. CMK m.141 ve devamı bu anayasal güvenceyi somutlaştırmaktadır.
Tazminat Gerektiren Hâller
CMK m.141 tazminat gerektiren hâlleri saymaktadır. Bunların başlıcaları şunlardır:
- Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,
- Kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,
- Kanuni hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,
- Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,
- Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatine karar verilen,
- Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri hükmolunan hapis cezasından fazla olan kişiler.
Dava Süresi
CMK m.142 uyarınca tazminat istemi, karar veya hükmün kesinleştiğinin ilgiliye tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükmün kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılabilir. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Kesinleşme şerhinin tebliğ edilmediği durumlarda dahi bir yıllık üst sınırın gözetilmesi gerekir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Tazminat davası, tazminat isteminde bulunan kişinin oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde açılır. Eğer o yerde ağır ceza mahkemesi yoksa, en yakın ağır ceza mahkemesi yetkilidir. Dava Hazine aleyhine açılır.
Tazminatın Kapsamı
Maddi tazminat bakımından tutuklulukta geçen sürede kaybedilen kazanç, işini kaybetme, avukatlık ücreti ve diğer giderler talep edilebilir. Manevi tazminat bakımından ise tutukluluğun süresi, kişinin toplumsal konumu, tutuklamanın kamuoyuna yansıması ve kişinin onur ve itibarı üzerindeki etkisi değerlendirilir. Talebin, kayıpları gösteren belgelerle desteklenmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Haksız tutukluluk tazminatının dayanağı nedir?
Anayasa m.19/9 ve CMK m.141 ve devamı maddeleridir.
Hangi hâllerde tazminat istenebilir?
Kanuna aykırı yakalanma veya tutuklanma, kanuni gözaltı süresinin aşılması, makul sürede yargılanmama ve tutuklandıktan sonra kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilmesi gibi hâllerde istenebilir.
Dava hangi sürede açılır?
CMK m.142 uyarınca kararın kesinleştiğinin ilgiliye tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kararın kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde açılmalıdır.
Dava nerede açılır?
Tazminat isteminde bulunan kişinin oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde açılır.
Hangi zararlar talep edilebilir?
Tutuklulukta geçen sürede kaybedilen kazanç gibi maddi zararlar ile tutukluluğun kişinin onur ve itibarı üzerinde yarattığı manevi zararlar talep edilebilir.
Haksız Yere Tutuklu mu Kaldınız?
Tazminat davası kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır; maddi ve manevi kayıplarınızın hesaplanması ve davanın açılması için hemen bize ulaşın.