Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat
Hukuka aykırı veya haksız yere yakalanan, gözaltına alınan, tutuklanan ya da sonradan beraat eden veya hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen kişiler CMK m.141 uyarınca devletten maddi ve manevi tazminat isteyebilir.
Ceza muhakemesinde uygulanan koruma tedbirleri, kişi özgürlüğüne ve mülkiyet hakkına ciddi müdahaleler içerir. Yakalama, gözaltı, tutuklama ve el koyma gibi tedbirlerin hukuka aykırı uygulanması veya sonradan haksız olduğunun anlaşılması hâlinde, devletin bu müdahalelerden doğan zararları tazmin etmesi hukuk devletinin gereğidir. Anayasa’nın 19. maddesi ve CMK m.141 bu güvenceyi düzenlemektedir.
Tazminat Sebepleri
- Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanma, tutuklanma veya tutukluluğun devamına karar verilmesi,
- Kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmama,
- Hakkında makul sürede kovuşturmaya yer olmadığına veya hükme bağlanmama,
- Kanuna uygun olarak tutuklandıktan sonra kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatine karar verilmesi,
- Mahkûm olup da tutuklulukta veya gözaltında geçen süreleri hükümlülük sürelerinden fazla olması,
- Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine hukuka aykırı olarak veya ölçüsüz biçimde el konulması.
Dava Süresi ve Yetkili Mahkeme
CMK m.142 uyarınca tazminat istemi, karar veya hükmün kesinleştiğinin ilgiliye tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükmün kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılabilir. Dava, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde açılır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir.
Tazminatın Kapsamı
Tazminat davasında maddi ve manevi zarar birlikte talep edilebilir. Maddi zarar kapsamında tutuklulukta geçen süre boyunca yoksun kalınan kazanç, işten çıkarılma nedeniyle uğranılan kayıplar ve savunma için yapılan avukatlık giderleri yer alır. Manevi zarar ise özgürlükten yoksun kalmanın kişide yarattığı acı, elem ve itibar kaybını kapsar.
İspat
Davacı, tutuklulukta geçen süreyi ve uğradığı maddi zararı belgelerle ortaya koymalıdır. Çalışma belgeleri, maaş bordroları, sosyal güvenlik kayıtları ve avukatlık sözleşmesi bu bakımdan önemli delillerdir. Devlet, ödediği tazminatı görevini kötüye kullanan kamu görevlisine rücu edebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi hâllerde tazminat istenebilir?
CMK m.141 uyarınca kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen, makul sürede yargılanmayan, beraat eden veya hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen kişiler tazminat isteyebilir.
Tazminat davası nerede açılır?
Zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde açılır.
Dava açma süresi nedir?
CMK m.142 uyarınca kararın kesinleştiğinin ilgiliye tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kararın kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde açılmalıdır.
Hangi zararlar talep edilebilir?
Kazanç kaybı, avukatlık giderleri ve diğer maddi zararlar ile özgürlükten yoksun kalmanın yarattığı manevi zarar talep edilebilir.
Mahkûm olan kişi tazminat isteyebilir mi?
Mahkûmiyet hâlinde kural olarak istenemez; ancak tutuklulukta geçen sürenin hükmolunan cezadan fazla olması gibi kanunda öngörülen hâllerde istenebilir.
Haksız Yere Tutuklandınız veya Gözaltına mı Alındınız?
Koruma tedbiri tazminatı kararın kesinleşmesine bağlı kısa sürelere tabidir; tutuklulukta geçen süre ve kayıplarınızın tazmini için hemen bize ulaşın.