Kanun Yararına Bozma Yolu
İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen kararlardaki hukuka aykırılıklar, Adalet Bakanlığının talebi ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının bozma istemiyle süreye bağlı olmaksızın giderilebilir.
Bazı kararlar, kanun yolu denetiminden geçmeksizin kesinleşir. Süresinde istinaf veya temyiz başvurusu yapılmaması, kararın kesin nitelikte olması ya da başvuru hakkının bulunmaması gibi nedenlerle kesinleşen bu kararlarda ağır bir hukuka aykırılık bulunması hâlinde başvurulacak yol, CMK m.309’da düzenlenen kanun yararına bozmadır. Bu yol, hukuk düzeninin bütünlüğünü ve içtihat birliğini korumayı amaçlar.
Kanuni Düzenleme
CMK m.309/1 uyarınca hâkim veya mahkeme tarafından verilip istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak bozma istemini içeren yazısını Yargıtayın ilgili ceza dairesine verir.
Süreye Bağlı Olmama
Başvurunun en önemli özelliği, süreye bağlı olmamasıdır. Kesinleşmiş bir karardaki hukuka aykırılık, aradan uzun süre geçmiş olsa dahi bu yolla giderilebilir. Bu özellik, kanun yolu sürelerini kaçırmış veya kesin nitelikte bir kararla karşılaşmış kişiler bakımından önemli bir imkân sunar.
Başvuru Usulü
İlgililer doğrudan Yargıtay’a başvuramaz; ancak Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne dilekçe vererek kanun yararına bozma yoluna gidilmesini talep edebilir. Bakanlık talebi inceleyerek uygun görürse Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazı gönderir. Dilekçede hukuka aykırılığın ne olduğu, hangi kanun hükmünün ihlal edildiği ve hangi içtihatlara aykırılık bulunduğu açıkça gösterilmelidir.
Bozmanın Sonuçları
- Bozma kararı hükümlünün aleyhine sonuç doğurmaz.
- Hukuka aykırılık, davanın esasını çözmeyen bir karara ilişkinse karar bozulur ve yeniden inceleme yapılması için dosya mercine gönderilir.
- Mahkûmiyet hükmünün esasına ilişkin bir aykırılıkta, Yargıtay duruma göre cezayı kaldırabilir veya daha hafif bir cezaya hükmedebilir.
Uygulamadaki Yeri
Kanun yararına bozma, özellikle sulh ceza hâkimliklerinin itiraz üzerine verdiği kararlar, kesin nitelikteki adli para cezaları ve kanun yolu süresi kaçırılmış hükümler bakımından sıklıkla başvurulan bir yoldur. Bu yol, olağan kanun yollarının yerini tutmasa da, açık hukuka aykırılıkların giderilmesi bakımından önemli bir güvencedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kanun yararına bozma nedir?
CMK m.309 uyarınca istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümlerdeki hukuka aykırılıkların Yargıtay tarafından giderilmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur.
Kanun yararına bozma için kime başvurulur?
İlgililer doğrudan Yargıtay’a başvuramaz; Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne dilekçe verilerek kanun yararına bozma talep edilir.
Kanun yararına bozma süreye bağlı mıdır?
Hayır. Kanun yararına bozma talebi herhangi bir süreye bağlı değildir.
Bozma kararı sanığın lehine sonuç doğurur mu?
Bozma kararı sanığın aleyhine sonuç doğurmaz; ancak lehine sonuç doğurabilir.
Hangi kararlar bu yola konu olabilir?
Kesin nitelikteki kararlar, süresinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşen hükümler ve itiraz üzerine verilen kararlar gibi istinaf veya temyiz incelemesinden geçmemiş kararlar.
Kesinleşmiş Bir Kararda Açık Bir Hukuka Aykırılık mı Var?
Kanun yararına bozma, süreye bağlı olmayan olağanüstü bir yoldur ve Adalet Bakanlığına gerekçeli bir başvuru gerektirir; başvurunuzu hukuki gerekçeleriyle birlikte hazırlayalım.