Ortaklığın Giderilmesi Davası
Paylı veya elbirliği mülkiyetinde paydaşlardan her biri, ortaklığın giderilmesini isteyebilir; mahkeme öncelikle aynen taksimi, mümkün değilse satış yoluyla ortaklığın giderilmesini karara bağlar ve dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.
Miras yoluyla intikal eden veya birden fazla kişi tarafından birlikte satın alınan taşınmazlar, paydaşlar arasında sıkça uyuşmazlıklara yol açar. Paydaşlardan birinin malı kullanmak, diğerinin satmak, bir başkasının ise kiraya vermek istemesi, ortak mülkiyetin sürdürülmesini imkânsız hâle getirebilir. Bu durumda başvurulacak hukuki yol, ortaklığın giderilmesi davasıdır.
Dava Hakkı
TMK m.698 uyarınca paydaşlardan her biri, hukuki bir işlem gereğince paylaşmayı isteme hakkı bulunmadıkça veya pay, belli bir amaç için özgülenmiş olması sebebiyle süresiz olarak paylaşma dışı bırakılmış bulunmadıkça, malın paylaşılmasını isteyebilir. Elbirliği mülkiyetinde ise TMK m.642 uyarınca mirasçılardan her biri, her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir. Dava, tüm paydaşlara karşı açılır.
Paylaştırma Yöntemleri
- Aynen taksim: Malın fiziken paydaşlar arasında bölünmesi; TMK m.699 uyarınca öncelikli yöntemdir.
- Satış: Aynen taksim mümkün değilse veya malın değerinde önemli azalma olacaksa, malın açık artırmayla satılması ve bedelinin paylar oranında dağıtılması.
- Paydaşlar arasında satış: Paydaşların oybirliğiyle anlaşması hâlinde satışın yalnızca paydaşlar arasında yapılması.
Arabuluculuk
Taşınır ve taşınmaz mallar ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculuk sürecinde paydaşlar, malın bir paydaşa bırakılması ve diğer paydaşlara bedel ödenmesi gibi çözümler üzerinde anlaşabilir. Bu tür anlaşmalar, açık artırmada malın değerinin altında satılması riskini ortadan kaldırır.
Satış Süreci
Satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verilmesi hâlinde, satış satış memurluğu aracılığıyla İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yapılır. Malın kıymet takdiri yapılır, ilan edilir ve açık artırmayla satılır. Satış bedelinden masraflar düşüldükten sonra kalan tutar paydaşlara payları oranında dağıtılır. Paydaşlar da ihaleye katılarak malı satın alabilir.
Ecrimisil ile İlişkisi
Paydaşlardan birinin ortak malı diğer paydaşların kullanımını engelleyerek tek başına kullanması hâlinde, diğer paydaşlar ayrıca ecrimisil talep edebilir. Ortaklığın giderilmesi davası ile ecrimisil talebi ayrı davalar olup birlikte değerlendirilmesi paydaşların haklarını bütüncül olarak korur.
Sıkça Sorulan Sorular
Ortaklığın giderilmesi davası nedir?
Paylı veya elbirliği mülkiyetine konu malın paydaşlar arasında paylaştırılması veya satılarak bedelinin paylaştırılması için açılan davadır.
Davayı kimler açabilir?
TMK m.698 ve 642 uyarınca paydaşlardan veya ortaklardan her biri açabilir.
Mahkeme nasıl karar verir?
TMK m.699 uyarınca öncelikle aynen taksime, aynen taksim mümkün değilse veya malın değerinde önemli azalma olacaksa satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verilir.
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak gerekir mi?
Evet. Taşınır ve taşınmaz mallar ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.
Satış nasıl yapılır?
Satış, satış memurluğu aracılığıyla açık artırma yoluyla yapılır; paydaşlar oybirliğiyle satışın yalnızca paydaşlar arasında yapılmasını kararlaştırabilir.
Paylı Taşınmazınızda Diğer Paydaşlarla Anlaşamıyor musunuz?
Ortaklığın giderilmesinde aynen taksim, satış ve paydaşlar arası uzlaşma seçenekleri farklı ekonomik sonuçlar doğurur; taşınmazınız için en uygun yolu birlikte belirleyelim.