Adli Sicil Kaydının Arşive Alınması ve Silinmesi

Adli sicil kaydı, kişinin iş başvurularından ruhsat işlemlerine, memuriyetten seyahat vizelerine kadar pek çok alanda doğrudan sonuç doğuran bir kayıttır. Halk arasında “sabıka kaydı” olarak bilinen bu kayıt, kesinleşmiş bir mahkûmiyetin ardından yıllarca kişinin hayatını etkilemeye devam edebilir. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, bu kaydın hangi koşullarda arşive alınacağını ve hangi koşullarda tamamen silineceğini ayrıntılı biçimde düzenlemiştir.

Adli Sicile Kaydedilen Kararlar

5352 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca Türk mahkemeleri tarafından vatandaş veya yabancı hakkında verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adli sicile kaydedilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlar ise adli sicile değil, bu amaçla tutulan ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca yargı mercilerince görülebilir.

Birinci Aşama: Arşive Alınma

Kanunun 9. maddesi uyarınca adli sicildeki bilgiler şu hâllerde silinerek arşiv kaydına alınır:

• Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması,
• Ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık,
• Ceza zamanaşımının dolması,
• Genel af.

Erteleme hâlinde ise denetim süresinin iyi hâlli geçirilmesiyle ceza infaz edilmiş sayılır ve kayıt arşive geçer. Arşive alınan kayıt artık kişinin kendisi veya kamu kurumları tarafından alınan adli sicil belgesinde görünmez.

İkinci Aşama: Arşivden Silinme

Kanunun 12. maddesi uyarınca arşiv bilgileri ilgilinin ölümü üzerine silinir. Bunun dışında süreler, mahkûmiyetin niteliğine göre farklılık gösterir:

• Hak yoksunluğu doğurmayan mahkûmiyetler: Kaydın arşive alınmasından itibaren beş yıl geçmesiyle,
• Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetler: Arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa on beş yıl, böyle bir karar alınmamışsa otuz yıl geçmesiyle tamamen silinir.

Doğrudan Silinme Hâlleri

Fiil kanunla suç olmaktan çıkarılmışsa, bu suçtan mahkûmiyete ilişkin adli sicil ve arşiv kayıtları talep aranmaksızın tamamen silinir. Aynı şekilde kanun yararına bozma veya yargılamanın yenilenmesi sonucunda verilen beraat ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi hâlinde de önceki mahkûmiyet kaydı tamamen silinir.

Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar

Sürelerin dolmasına rağmen kaydın silinmediği durumlarda, Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne başvurularak silinme talep edilebilir. Talebin reddi hâlinde idari yargı yolu açıktır. Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde ise memnu hakların iadesi talebinin zamanında yapılması, silinme süresini otuz yıldan on beş yıla indireceği için büyük önem taşır.