Bilgi Suistimali ve Piyasa Dolandırıcılığı

Sermaye piyasaları, yatırımcıların eşit bilgiye sahip olduğu ve fiyatların arz ile talep dengesinde serbestçe oluştuğu varsayımına dayanır. Bu varsayımın zedelenmesi, piyasaya duyulan güveni sarsar ve yatırımcıları ağır zararlara uğratır. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, bu güveni korumak amacıyla bir dizi suç tipi öngörmüştür.

Sermaye Piyasası Suçları

6362 sayılı Kanun’da düzenlenen başlıca suçlar şunlardır:

• Bilgi suistimali (m.106),
• Piyasa dolandırıcılığı (m.107),
• Usulsüz halka arz ve izinsiz sermaye piyasası faaliyeti (m.109),
• Güveni kötüye kullanma ve sahtecilik (m.110),
• Bilgi ve belge vermeme, denetimin engellenmesi (m.111),
• Yasal defterlerde ve finansal tablolarda usulsüzlük (m.112),
• Sır saklama yükümlülüğünün ihlali (m.113).

Bilgi Suistimali

6362 sayılı Kanun’un 106. maddesi uyarınca, doğrudan veya dolaylı olarak sermaye piyasası araçları ya da ihraççılar hakkında, ilgili sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek nitelikteki ve henüz kamuya duyurulmamış bilgilere dayalı olarak alım ya da satım emri veren veya verdiği emri değiştiren ya da iptal eden ve bu suretle kendisine veya üçüncü kişilere menfaat sağlayan kişiler hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır. Şirket yöneticileri, denetçiler ve bu bilgilere görevi gereği erişen kişiler, içsel bilgiye sahip kişiler arasında yer alır.

Piyasa Dolandırıcılığı

Kanunun 107. maddesi, piyasa dolandırıcılığını iki biçimde düzenlemektedir. İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığı, sermaye piyasası araçlarının fiyatlarına, fiyat değişimlerine, arz ve taleplerine ilişkin yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla alım veya satım yapmak, emir vermek veya emir iptal etmektir. Bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı ise fiyatları etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi vermek, söylenti çıkarmak, haber vermek veya yorum yapmaktır.

Sosyal Medya Boyutu

Son yıllarda sosyal medya ve mesajlaşma gruplarında belirli hisseler için yapılan organize tavsiyeler, bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı soruşturmalarının önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Özellikle hisseyi önceden alan kişilerin yanıltıcı paylaşımlarla fiyatı yükseltip satış yapması, bu suçun tipik bir görünümüdür.

Soruşturma Usulü

Sermaye piyasası suçlarının önemli bir kısmında soruşturma, Sermaye Piyasası Kurulunun yazılı başvurusu üzerine başlatılır. Kurulun inceleme raporu, soruşturmanın temel delilidir. Bu nedenle şüphelinin, Kurul incelemesi aşamasından itibaren işlem kayıtlarını ve işlemlerinin ekonomik gerekçelerini belgelerle ortaya koyması gerekir.