Adil Yargılamayı Etkilemeye Teşebbüs Suçu
Bir olayla ilgili olarak başlatılan soruşturma veya kovuşturma kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar, hâkim, savcı, bilirkişi veya tanıkları hukuka aykırı olarak etkilemek amacıyla alenen sözlü veya yazılı beyanda bulunmak TCK m.288 uyarınca suç teşkil eder.
Yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı, adil yargılanma hakkının temel güvencelerindendir. Hâkimlerin, savcıların, bilirkişilerin ve tanıkların dış baskılardan uzak şekilde görev yapabilmesi, doğru bir kararın verilebilmesi için zorunludur. Türk Ceza Kanunu, devam eden yargılamaları etkilemeye yönelik alenen yapılan beyanları adliyeye karşı suçlar arasında düzenlemiştir.
Kanuni Tanım
TCK m.288 uyarınca bir olayla ilgili olarak başlatılan soruşturma veya kovuşturma kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar, savcı, hâkim, mahkeme, bilirkişi veya tanıkları hukuka aykırı olarak etkilemek amacıyla alenen sözlü veya yazılı beyanda bulunan kişi adli para cezası ile cezalandırılır. Suçun oluşması için beyanın alenen yapılması ve yargı mensuplarını hukuka aykırı olarak etkileme amacı taşıması gerekir.
Suçun Unsurları
- Başlatılmış ve henüz kesin hükümle sonuçlanmamış bir soruşturma veya kovuşturmanın bulunması,
- Alenen sözlü veya yazılı bir beyanda bulunulması,
- Beyanın yargı mensuplarını, bilirkişi veya tanıkları etkilemeye elverişli olması,
- Failin hukuka aykırı olarak etkileme amacıyla hareket etmesi.
İfade Özgürlüğü ile Denge
Bu suç, ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü ile yakından ilişkilidir. Kamuoyunu ilgilendiren davalar hakkında haber yapmak, yargılama süreçlerini değerlendirmek ve yargı kararlarını eleştirmek ifade özgürlüğü kapsamındadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de yargıya yönelik eleştirilerin demokratik toplumun bir gereği olduğunu kabul etmektedir. Suç, ancak beyanın açıkça yargı mensuplarını belirli bir yönde karar vermeye zorlamaya veya tanıkları etkilemeye yönelik olması hâlinde oluşur.
Uygulamada
Sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte, devam eden davalara ilişkin kampanyalar ve tanıklara yönelik paylaşımlar bu suç kapsamında değerlendirilebilmektedir. Özellikle tanıkların kimliklerinin açıklanarak üzerlerinde baskı kurulması veya hâkimlerin hedef gösterilmesi, suçun tipik görünümleridir. Bu tür paylaşımlar ayrıca tehdit veya hakaret suçlarını da oluşturabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçu nedir?
TCK m.288 uyarınca soruşturma veya kovuşturma kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar hâkim, savcı, bilirkişi veya tanıkları hukuka aykırı olarak etkilemek amacıyla alenen sözlü veya yazılı beyanda bulunmaktır.
Bu suçun cezası nedir?
Kanunda adli para cezası öngörülmüştür.
Dava hakkında eleştiri yapmak suç mudur?
Hayır. Kamuoyunu bilgilendirme ve yargı kararlarını eleştirme ifade özgürlüğü kapsamındadır; suç için yargı mensuplarını hukuka aykırı olarak etkileme amacı gerekir.
Suç ne zamana kadar işlenebilir?
Soruşturma veya kovuşturma kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar işlenebilir.
Sosyal medya paylaşımları bu kapsama girer mi?
Evet. Alenen yapılan sosyal medya paylaşımları da diğer şartların varlığı hâlinde bu suçu oluşturabilir.
Bir Dava Hakkındaki Açıklamalarınız Nedeniyle mi Soruşturuluyorsunuz?
Eleştiri ve haber verme hakkı ile yargıyı etkileme kastı arasındaki sınır somut olayda belirlenir; açıklamanızı ve bağlamını birlikte değerlendirelim.