Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Mal Paylaşımı
Mal rejimi sözleşmesi yapmayan eşler bakımından yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır; boşanmada evlilik süresince edinilen mallar artık değer üzerinden yarı yarıya paylaştırılır, kişisel mallar ise paylaşıma girmez.
Aile mallarının bölüşümü, boşanma süreçlerinin en çok uyuşmazlık doğuran yönlerinden biridir. Bu konudaki temel düzenlemeler Türk Medeni Kanunu’nda yer almakla birlikte, uygulamada karşılaşılan çeşitli durumlar ve Yargıtay içtihatları konunun tafsilâtla tetkikini zaruri kılmaktadır. Mal rejimi türleri, edinilmiş malların tasfiyesi ve kişisel malların ayrımı, en sık danışılan hususlar arasındadır.
Yasal Mal Rejimi
Mal rejimi seçiminde tarafların iradeleri esas alınmakla birlikte, çoğu zaman eşler herhangi bir mal rejimi sözleşmesi yapmadığından TMK m.202 uyarınca kanunen geçerli olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Bu rejim, 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu ile yasal mal rejimi olarak kabul edilmiştir.
Edinilmiş Mal ve Kişisel Mal
Edinilmiş mal ile kişisel mal arasındaki sınır, malın iktisap tarihi ve iktisap şekline göre belirlenir. TMK m.219 uyarınca edinilmiş mallar, eşin mal rejimi süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir: çalışma karşılığı edinimler, sosyal güvenlik ödemeleri, kişisel malların gelirleri ve bunların yerine geçen değerler. TMK m.220 uyarınca ise şunlar kişisel maldır:
- Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya,
- Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan malvarlığı değerleri,
- Sonradan miras yoluyla veya herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla edinilen mallar,
- Manevi tazminat alacakları,
- Kişisel mallar yerine geçen değerler.
Katılma Alacağının Hesabı
Mal rejiminin tasfiyesinde her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar düşülerek artık değer bulunur. TMK m.236 uyarınca her eş veya mirasçıları, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir. Alacaklar takas edilir. Malların değeri, tasfiye tarihindeki sürüm değerine göre belirlenir.
Değer Artış Payı
TMK m.227 uyarınca eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç veya uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında o malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahiptir. Örneğin bir eşin kişisel malı olan taşınmazın tadilatına diğer eşin katkı sağlaması bu kapsamda değerlendirilir.
2002 Öncesi Dönem
1 Ocak 2002 tarihinden önceki evlilik dönemi için mülga Medeni Kanun’daki mal ayrılığı rejimi uygulanır. Bu dönemde edinilen mallar bakımından katkı payı alacağı talep edilebilir. Uzun süreli evliliklerde bu iki dönemin ayrı ayrı hesaplanması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yasal mal rejimi nedir?
TMK m.202 uyarınca eşler arasında mal rejimi sözleşmesi yapılmamışsa uygulanan edinilmiş mallara katılma rejimidir.
Edinilmiş mal nedir?
TMK m.219 uyarınca eşin mal rejimi süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleri; örneğin çalışma karşılığı edinimler ve bunlarla alınan mallardır.
Kişisel mallar nelerdir?
TMK m.220 uyarınca eşlerden birinin kişisel kullanımına yarayan eşya, mal rejiminin başlangıcında sahip olunan mallar, sonradan miras veya karşılıksız kazanma yoluyla edinilen mallar ve manevi tazminat alacaklarıdır.
Katılma alacağı nasıl hesaplanır?
Her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden borçlar düşülerek artık değer bulunur ve her eş diğerinin artık değerinin yarısını alır.
2002 öncesi edinilen mallar nasıl paylaşılır?
1 Ocak 2002 öncesi dönem için mal ayrılığı rejimi uygulanır ve bu dönem için katkı payı alacağı gündeme gelir.
Mal rejimi davası ne zaman açılabilir?
Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer; tasfiye davası boşanma davasıyla birlikte veya sonrasında açılabilir, ancak katılma alacağının belirlenmesi için boşanmanın kesinleşmesi beklenir.
Boşanma Sonrasında Mal Paylaşımı Davası mı Açacaksınız?
Edinilmiş mal ile kişisel mal ayrımı, malın edinme tarihi ve ödeme kaynağı katılma alacağının miktarını belirler; tapu ve banka kayıtlarınızla birlikte dosyanızı tetkik edelim.