Mal Kaçırma ve Eklenecek Değerler
Boşanma öncesinde edinilmiş malların diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla devredilmesi hâlinde, TMK m.229 uyarınca bu değerler hesaba eklenir ve gerektiğinde üçüncü kişilere de başvurulabilir.
Boşanma sürecinin yaklaştığını fark eden bazı eşler, edinilmiş mallarını yakınlarına devrederek veya gizleyerek diğer eşin katılma alacağını azaltmaya çalışabilmektedir. Uygulamada mal kaçırma olarak adlandırılan bu davranış, kanun koyucu tarafından öngörülmüş ve buna karşı etkili koruma mekanizmaları düzenlenmiştir.
Eklenecek Değerler
TMK m.229 uyarınca aşağıdaki değerler edinilmiş mallara eklenerek katılma alacağı hesaplanır:
- Eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmaksızın yaptığı karşılıksız kazandırmalar (olağan hediyeler hariç),
- Eşlerden birinin mal rejimi süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler.
Birinci hâlde bir yıllık süre sınırı bulunurken, ikinci hâlde kastın varlığı yeterlidir ve süre sınırı aranmaz.
Üçüncü Kişilere Başvuru
TMK m.241 uyarınca borçlu eşin malvarlığı veya terekesi katılma alacağını karşılamazsa, alacaklı eş veya mirasçıları hesaba katılması gereken kazandırmalardan yararlanan üçüncü kişilerden eksik kalan miktarı isteyebilir. Bu dava hakkı, kanunda öngörülen süreler içinde kullanılmalıdır.
Mal Kaçırma Kastının İspatı
Mal kaçırma kastı doğrudan ispat edilmesi güç bir iç olgu olduğundan, mahkemeler bu kastı dış olgulardan çıkarmaktadır:
- Devrin boşanma davasının açılmasından kısa süre önce yapılması,
- Malın anne, baba, kardeş veya yakın arkadaş gibi yakınlara devredilmesi,
- Satış bedelinin ödenmemiş veya gerçek değerin çok altında gösterilmiş olması,
- Devreden eşin devirden sonra malı kullanmaya devam etmesi.
İhtiyati Tedbir
Mal kaçırma riskine karşı en etkili yol, boşanma davasıyla birlikte veya hemen sonrasında eşin adına kayıtlı taşınmazlar ve araçlar üzerine ihtiyati tedbir konulmasını talep etmektir. Tedbir, dava süresince malların devrini engeller. Bu nedenle boşanma davası açılmadan önce eşin malvarlığının tapu, araç ve banka kayıtları üzerinden tespit edilmesi büyük önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Mal kaçırma ne demektir?
Eşlerden birinin, diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla edinilmiş mallarını üçüncü kişilere devretmesi veya gizlemesidir.
Kaçırılan mallar hesaba katılır mı?
Evet. TMK m.229 uyarınca eşin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yaptığı karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler edinilmiş mallara eklenir.
Malı devralan üçüncü kişiden talepte bulunulabilir mi?
TMK m.241 uyarınca borçlu eşin malvarlığı veya terekesi katılma alacağını karşılamazsa, alacaklı eş eklenecek kazandırmalardan yararlanan üçüncü kişilerden eksik kalan miktarı isteyebilir.
Dava sırasında malların devri engellenebilir mi?
Evet. Taşınmaz ve diğer mallar üzerine ihtiyati tedbir konulması talep edilebilir.
Mal kaçırma kastı nasıl ispat edilir?
Devrin zamanı, bedelin ödenip ödenmediği, devralanın yakınlık derecesi ve devrin boşanma süreciyle ilişkisi gibi olgularla ispat edilir.
Eşiniz Boşanma Öncesinde Mallarını Başkalarına mı Devretti?
Mal kaçırma amaçlı devirler katılma alacağı hesabına eklenebilir ve gerekirse ihtiyati tedbirle korunmalıdır; tapu ve banka kayıtlarını hızla birlikte inceleyelim.