Boşanma Davasında Akraba Tanık Beyanlarının Değeri

Boşanma davalarında sıkça karşılaşılan meselelerden biri, tanık ifadelerinin mahkemece ne şekilde değerlendirileceğidir. Çoğu zaman yaşanan olayların şahidinin taraflardan birinin yakın akrabaları olduğu görülmektedir. Hayatın olağan akışına göre bu son derece normaldir; zira evli çiftlerin arasındaki tartışmalar çoğu zaman aile çevresinde cereyan etmektedir. Ancak uygulamada, akrabaların yakınlık derecesini dikkate alan mahkemelerin bu beyanlara itibar etmediği durumlarla da karşılaşılmaktadır.

Yakınlık ile Doğruluk Aynı Mefhum Değildir

Tanık beyanlarının güvenilirliği, Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu mucibince ispat hukukunun temel taşlarından biridir. Tarafların ispat yükümlülüğü altında başvurdukları tanıkların akrabalık ilişkisi, tek başına beyanın değerini ortadan kaldıran bir unsur olarak telâkki edilemez. Zira adaletin tesisi bakımından “yakınlık” mefhumu ile “doğruluk” mefhumu aynı çerçevede mütalaa edilmemelidir. Aksi hâlde aile içi vakıaların ispatında pek çok davanın fiilen imkânsız hâle geleceği izahtan varestedir.

Yargıtay’ın Yaklaşımı

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2015/20439 E., 2016/13818 K. sayılı ve 17.10.2016 tarihli içtihadı, bu konuda izlenmesi gereken yolu şüpheye mahal bırakmayacak şekilde göstermektedir. Daire, ilke olarak aksine ciddi ve inandırıcı delil ve olaylar bulunmadıkça, asıl olanın tanıkların gerçeği söylemiş olduğunun kabul edilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Bu yaklaşım, delil serbestisi ve ispat hakkı ilkeleriyle tam bir uyum içindedir. Bilhassa aile hukukunda olayların kapalı bir çevrede cereyan ettiği dikkate alındığında, tanığın doğru söylediğine ilişkin karinenin değeri daha da artmaktadır.

Değerlendirmede Esas Alınacak Ölçütler

Tanıklığın “sübjektif samimiyet” ve “objektif doğruluk” ilkeleri çerçevesinde tetkik edilmesi gerekir. Hâkim, beyanı değerlendirirken şu hususları mülâhaza eder:

• Beyanın kendi içinde tutarlı olup olmadığı,
• Dosyadaki diğer delillerle, yazışmalarla ve belgelerle uyumu,
• Olayların hayatın olağan akışına uygunluğu,
• Tanığın olayı bizzat görüp görmediği veya başkasından mı duyduğu,
• Karşı tarafın beyanı çürütecek ciddi bir delil sunup sunmadığı.

Hak Arama Özgürlüğü Bakımından

Taraflardan birinin lehine olabilecek tanık beyanlarının akrabalık gerekçesiyle değersiz görülmesi, tarafın delil sunma hakkını zedeler. Bu hâl, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünü ihlal eder niteliktedir. Hâlbuki adalet, yalnızca şekli kuralların değil, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına hizmet eden bir mefhumdur.

Netice

Yargıtay’ın söz konusu ilamı, yargısal uygulamada keyfî değerlendirmelerin önüne geçilmesini amaçlar. Akrabalık bağının otomatik bir güvensizlik sebebi olarak görülmemesi, adil ve dengeli bir yargılama pratiğinin yerleşmesine katkı sunacaktır. Bu nedenle tanık beyanlarının gerekçesiz olarak değerlendirme dışı bırakıldığı kararlara karşı kanun yolunda bu içtihada dayanılması isabetli olacaktır.