Emsal Yargıtay Kararlarının Önemi

Kanunlar, genel ve soyut kurallar içerir. Bu kuralların somut olaylara nasıl uygulanacağı ise büyük ölçüde mahkemelerin yorumuna bağlıdır. Yüksek mahkemelerin benzer uyuşmazlıklarda istikrar kazanmış yorumları, yani içtihatlar, hukukun uygulamadaki gerçek görünümünü ortaya koyar. Bu nedenle içtihatlar, hem hukukçular hem de hukuki sorunu bulunan kişiler bakımından büyük önem taşır.

İçtihadı Birleştirme Kararları

2797 sayılı Yargıtay Kanunu m.45 uyarınca Yargıtay daireleri arasında veya dairelerin kendi kararları arasında içtihat uyuşmazlığı bulunması hâlinde, bu uyuşmazlık İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu veya ilgili genel kurullar tarafından giderilir. İçtihadı birleştirme kararları, benzer hukuki konularda Yargıtay Genel Kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağlar. Örneğin muris muvazaasına ilişkin 1974 tarihli içtihadı birleştirme kararı, hâlâ tüm mahkemeler tarafından uygulanmaktadır.

Daire ve Genel Kurul Kararları

Yargıtay dairelerinin ve genel kurullarının kararları bağlayıcı değildir. Ancak ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri, kararlarının bozulmaması için genellikle Yargıtayın yerleşik içtihatlarına uygun hüküm kurar. Bu nedenle daire kararları, uygulamaya fiilen yön veren önemli bir kaynak niteliğindedir. Ayrıca bozma kararına karşı direnme kararı verilmesi hâlinde, genel kurulun vereceği karar ilgili dosya bakımından bağlayıcıdır.

İçtihatların Kullanımı

• Dava açılmadan önce benzer uyuşmazlıklarda yerleşik içtihadın tespit edilmesi,
• Dilekçelerde iddiaların ilgili içtihatlarla desteklenmesi,
• İçtihatların güncelliğinin ve kanun değişikliklerinden etkilenip etkilenmediğinin kontrol edilmesi,
• Somut olayın içtihada konu olayla gerçekten benzerlik taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesi.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

İçtihatlar, somut olayın özelliklerine göre farklı sonuçlar doğurabilir. Bir karardaki hukuki yorumun, farklı maddi olgulara sahip bir başka olaya doğrudan uygulanması hatalı sonuçlara yol açabilir. Ayrıca istinaf sisteminin yürürlüğe girmesiyle birlikte bölge adliye mahkemelerinin kesin kararları da uygulamada önem kazanmıştır. Bu nedenle içtihatların doğru seçilmesi ve yorumlanması uzmanlık gerektirir.