Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması ve Boşanma
TMK m.166 uyarınca evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmışsa her bir eş boşanma davası açabilir; uygulamada en sık karşılaşılan sebep budur.
Aile, toplumun temel kurumlarındandır. Ancak günümüzde boşanma davalarında ciddi bir artış görülmektedir. Kendi gözlemlerimize dayanarak, ülkemizde boşanma davalarının başlıca sebeplerinden birinin tarafların ailelerinin evliliğe aşırı müdahalesi olduğunu söyleyebiliriz. Bir tarafın ailesinin aşırı müdahalesi, diğer tarafı bunaltmakta ve evlilik birliğini sarsmaktadır. Bunun yanında sadakatsizlik, şiddet, ekonomik baskı ve ilgisizlik gibi durumlar da evlilik birliğini temelinden sarsan olgular arasında yer almaktadır.
Genel Boşanma Sebebi
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesi uyarınca evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Bu hüküm, kanunda sayılan özel boşanma sebeplerinin dışında kalan ve evliliği çekilmez hâle getiren tüm olguları kapsayan genel bir boşanma sebebidir. Uygulamada en sık başvurulan boşanma sebebi budur.
Kusur Değerlendirmesi
Mahkeme, boşanma kararı verirken tarafların kusur durumunu da belirler. Bu belirleme yalnızca boşanma kararı bakımından değil, maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası talepleri bakımından da belirleyicidir. Yargıtay uygulamasında kusurlu sayılan davranışlara şu örnekler verilebilir:
- Eşe fiziksel veya sözlü şiddet uygulanması,
- Eşin ailesinin evliliğe müdahalesine göz yumulması,
- Güven sarsıcı davranışlar ve sadakatsizlik,
- Eşe ve evin ihtiyaçlarına ilgisizlik, ekonomik şiddet,
- Eşi aşağılayıcı ve küçük düşürücü sözler.
Özel Boşanma Sebepleri
Kanun ayrıca zina (m.161), hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (m.162), suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m.163), terk (m.164) ve akıl hastalığı (m.165) gibi özel boşanma sebepleri öngörmüştür. Özel sebeplerde sebebin ispatı hâlinde ayrıca evliliğin temelinden sarsıldığının ispatına gerek yoktur. Her birinin kendine özgü şartları ve hak düşürücü süreleri bulunduğundan, hangi sebebe dayanılacağı dava açılmadan önce tetkik edilmelidir.
İspat
Boşanma davasında kusurun ispatı çoğunlukla tanık beyanlarına, yazışmalara ve belgelere dayanır. Ancak eşin telefonuna gizlice erişerek veya özel hayatına müdahale ederek elde edilen deliller, hukuka aykırı delil niteliğinde olup hükme esas alınamayabilir ve ayrıca cezai sorumluluk doğurabilir. Bu nedenle delillerin hukuka uygun şekilde toplanması gerekir. Her boşanma davası kendine özgü şartları içinde mütalaa edilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması ne demektir?
Eşlerin ortak hayatı sürdürmelerinin kendilerinden beklenemeyecek derecede evlilik birliğinin sarsılmasıdır; uygulamada şiddetli geçimsizlik olarak da adlandırılır.
Ailelerin müdahalesi boşanma sebebi olabilir mi?
Evet. Eşlerden birinin ailesinin evliliğe aşırı müdahalesine eşin göz yumması, Yargıtay uygulamasında evlilik birliğini sarsan kusurlu bir davranış olarak değerlendirilmektedir.
Kusurlu eş boşanma davası açabilir mi?
Açabilir; ancak davalının itirazı bir hakkın kötüye kullanılması niteliğinde değilse ve davacı tamamen kusurluysa dava reddedilebilir.
Kusur neden önemlidir?
Maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası talepleri kusur durumuna göre değerlendirildiğinden kusurun ispatı büyük önem taşır.
Hangi deliller kullanılabilir?
Tanık beyanları, mesajlaşmalar, sağlık raporları, fotoğraflar ve diğer belgeler; ancak hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller hükme esas alınamaz.
Özel boşanma sebepleri nelerdir?
Zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığıdır.
Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanmayı mı Düşünüyorsunuz?
Boşanma davasında kusurun ispatı nafaka, tazminat ve velayet taleplerini doğrudan etkiler; delillerinizi ve taleplerinizi dava açılmadan önce birlikte değerlendirelim.