Gazetecilerin Özel İş Hukuku Hakları
Gazeteciler, 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun ile İş Kanunu’na göre daha geniş haklara sahiptir; ücretlerin gecikmesi hâlinde artırımlı faiz uygulanır.
Gazetecilik, kamuoyunun bilgi edinme hakkının ve basın özgürlüğünün hayata geçirildiği, kendine özgü koşulları olan bir meslektir. Bu mesleğin özellikleri dikkate alınarak gazeteciler bakımından ayrı bir kanun düzenlenmiştir. 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun, gazetecilere İş Kanunu’na göre daha geniş güvenceler tanımaktadır.
Kanunun Kapsamı
5953 sayılı Kanun, Türkiye’de yayımlanan gazete ve mevkutelerle haber ve fotoğraf ajanslarında her türlü fikir ve sanat işlerinde çalışan ve İş Kanunu’ndaki işçi tarifi dışında kalan kişilere uygulanır. Kanun kapsamına girip girmeme, kişinin fiilen yaptığı işin niteliğine göre belirlenir. Basın kartı sahibi olmak tek başına belirleyici değildir.
Gazetecilere Özgü Haklar
- Sözleşmenin yazılı yapılması zorunluluğu,
- İş Kanunu’ndan farklı ve daha uzun ihbar süreleri,
- Her hizmet yılı için bir aylık ücret tutarında kıdem tazminatı,
- Kanunda öngörülen hâllerde istifa eden gazeteciye de kıdem tazminatı hakkı,
- Ücretlerin peşin ödenmesi ve gecikme hâlinde artırımlı ödeme,
- Hizmet süresine göre daha uzun yıllık izin süreleri.
Ücretin Gecikmesi
5953 sayılı Kanun’un 14. maddesi, gazetecilerin ücretlerinin peşin olarak ödenmesini öngörmekte ve ücretin zamanında ödenmemesi hâlinde geçen her gün için yüzde beş fazlasıyla ödeme yapılmasını hükme bağlamaktadır. Bu düzenleme, gazetecinin ekonomik bağımsızlığını korumayı amaçlar ve ücret alacaklarının miktarını önemli ölçüde artırabilir. Ancak hakkın kötüye kullanılması yasağı çerçevesinde uygulamada bu hükmün sınırları içtihatlarla belirlenmektedir.
Uyuşmazlıkların Çözümü
Gazetecilerin iş uyuşmazlıkları da iş mahkemelerinde görülür ve kanunda öngörülen alacaklar bakımından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Gazetecinin kanun kapsamında olup olmadığı, sözleşmenin niteliği ve ödenmeyen ücretlerin hesabı, bu davalarda dikkatle tetkik edilmesi gereken başlıca hususlardır.
Sıkça Sorulan Sorular
Basın İş Kanunu kimlere uygulanır?
Türkiye’de yayımlanan gazete ve mevkutelerle haber ve fotoğraf ajanslarında fikir ve sanat işlerinde çalışan ve İş Kanunu kapsamı dışında kalan gazetecilere uygulanır.
Gazetecinin sözleşmesi yazılı olmak zorunda mıdır?
Evet. 5953 sayılı Kanun uyarınca gazeteci ile işveren arasındaki sözleşmenin yazılı yapılması öngörülmüştür.
Ücretin geç ödenmesinin sonucu nedir?
5953 sayılı Kanun m.14 uyarınca ödenmeyen ücretler için geçen her gün için yüzde beş fazlasıyla ödeme yapılması öngörülmüştür.
Gazetecinin kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Kanunda gazetecilere özgü kıdem tazminatı düzenlenmiş olup her hizmet yılı için bir aylık ücret esas alınır ve kanunda öngörülen hâllerde istifa eden gazeteci de kıdem tazminatına hak kazanabilir.
Gazetecinin yıllık izin hakkı farklı mıdır?
Evet. 5953 sayılı Kanun gazetecilere hizmet süresine göre İş Kanunu’ndan farklı yıllık izin süreleri tanımaktadır.
Gazeteci Olarak Hakkınız Olan Tazminat ve Ücretleri mi Alamadınız?
Basın İş Kanunu gazetecilere özel ihbar, kıdem ve ücret güvenceleri tanır; çalıştığınız kuruluşla yaşadığınız uyuşmazlığı bu güvenceler çerçevesinde birlikte değerlendirelim.