İşyerinde Elektronik Gözetim ve Çalışanın Özel Hayatı
İşverenin çalışanların e-posta, bilgisayar ve kamera kayıtlarını izlemesi ancak önceden bilgilendirme yapılması, meşru bir amaç bulunması ve ölçülülük ilkesine uyulması hâlinde hukuka uygundur.
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte işverenlerin çalışanlarını izleme imkânları da genişlemiştir. Kurumsal e-postaların, bilgisayar kullanımının, internet trafiğinin ve kamera kayıtlarının izlenmesi, bankacılık gibi güvenlik hassasiyeti yüksek sektörlerde yaygın bir uygulama hâline gelmiştir. Ancak bu uygulamalar, çalışanın özel hayatın gizliliği ve haberleşme özgürlüğü ile çatışabilmektedir.
Temel Ölçütler
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi, Bărbulescu - Romanya kararında işverenin çalışanın yazışmalarını izlemesinin hukuka uygunluğu bakımından belirleyici ölçütleri ortaya koymuştur. Anayasa Mahkemesi de benzer yönde kararlar vermiştir. Bu ölçütler şunlardır:
- Çalışanın izleme ihtimali ve kapsamı hakkında önceden açıkça bilgilendirilip bilgilendirilmediği,
- İzlemenin kapsamı ve özel hayata müdahalenin derecesi,
- İzlemeyi haklı kılan meşru bir sebebin bulunup bulunmadığı,
- Daha az müdahale içeren yöntemlerle aynı amaca ulaşılıp ulaşılamayacağı,
- İzlemenin çalışan bakımından doğurduğu sonuçlar,
- Çalışana uygun güvencelerin sağlanıp sağlanmadığı.
Kişisel Verilerin Korunması
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca işveren, çalışanlara ait kişisel verileri işlerken aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmek ve kanunda öngörülen hukuka uygunluk şartlarından birine dayanmak zorundadır. Çalışanın izleme faaliyetleri hakkında bilgilendirilmemesi, hem KVKK kapsamında idari yaptırım sebebidir hem de izlemenin hukuka uygunluğunu ortadan kaldırır.
Fesih Bakımından Sonuçları
İşverenin hukuka aykırı izleme yoluyla elde ettiği kayıtlara dayanarak çalışanın iş sözleşmesini feshetmesi hâlinde, feshin geçerliliği sorgulanabilir. Ayrıca çalışanın özel hayatına yönelik hukuka aykırı müdahale, manevi tazminat talebine de konu olabilir. Bu nedenle işverenlerin şeffaf bir izleme politikası oluşturması ve çalışanları önceden bilgilendirmesi, hem hukuki riskleri azaltır hem de çalışan güvenini korur.
Sıkça Sorulan Sorular
İşveren çalışanın e-postalarını okuyabilir mi?
Ancak çalışan önceden açıkça bilgilendirilmişse, meşru bir amaç varsa ve izleme ölçülü yapılıyorsa mümkündür.
Bu konudaki temel içtihat nedir?
AİHM Büyük Daire’nin Bărbulescu - Romanya kararı ile Anayasa Mahkemesinin benzer yöndeki kararları temel ölçütleri ortaya koymaktadır.
Kişisel veriler mevzuatı uygulanır mı?
Evet. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca işverenin çalışan verilerini işlemesi aydınlatma yükümlülüğüne ve hukuka uygunluk şartlarına tabidir.
Hukuka aykırı izlemeyle elde edilen deliller fesihte kullanılabilir mi?
Hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen deliller fesih gerekçesi olarak kullanıldığında feshin geçerliliği sorgulanabilir ve çalışanın tazminat hakkı doğabilir.
İşyerinde kamera kaydı yapılabilir mi?
Güvenlik gibi meşru amaçlarla, çalışanlar bilgilendirilerek ve tuvalet, soyunma odası gibi özel alanlar hariç tutularak yapılabilir.
İşvereniniz Yazışmalarınızı İzleyerek mi Size İşlem Yaptı?
Önceden bilgilendirme yapılmadan ve ölçülülük gözetilmeden elde edilen kayıtlara dayanan fesihler sorgulanabilir; durumunuzu birlikte değerlendirelim.