Emniyet Raporlaması Yapan Personele Misilleme Feshi

Havacılık sektöründe emniyet, her türlü ticari kaygının önünde gelir. Bu anlayışın temelinde, uçuş ekiplerinin ve diğer personelin karşılaştıkları emniyet sorunlarını korkmadan raporlayabilmesi yatar. Ne var ki uygulamada emniyet bildiriminde bulunan çalışanların, bu bildirimden sonra disiplin soruşturmalarına ve hatta fesihlere maruz kaldığı vakalarla karşılaşılmaktadır.

Adil Kültür İlkesi

Modern havacılık emniyet yönetim sistemleri, adil kültür olarak adlandırılan bir anlayışa dayanır. Bu anlayışa göre, iyi niyetle yapılan emniyet bildirimleri ve kasıt veya ağır ihmal içermeyen insan hataları cezalandırılmaz. Amaç, hataların gizlenmesini önlemek ve sistemik sorunların zamanında tespit edilmesini sağlamaktır. Bu ilke, havayolu işletmelerinin emniyet yönetim sistemlerinin ayrılmaz bir parçasıdır.

İş Hukuku Bakımından Sonuçları

Emniyet bildirimi sebebiyle çalışanın sözleşmesinin feshedilmesi, fesih hakkının amacı dışında ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde kullanılması anlamına gelir. Türk Borçlar Kanunu, fesih hakkının kötüye kullanıldığı durumlarda işverene fesih bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında tazminat ödeme yükümlülüğü getirmiştir. İş Kanunu’na tabi çalışanlar bakımından ise bu tür bir fesih, geçerli sebebe dayanmadığı için işe iade ve kötü niyet tazminatı sonuçlarını doğurabilir.

Misillemenin Görünüm Biçimleri

• Bildirim sonrası başlatılan ve gerçek bir dayanağı bulunmayan disiplin soruşturmaları,
• Uçuş programlarında cezalandırıcı nitelikte değişiklikler,
• Terfi ve eğitim süreçlerinden dışlama,
• Başka bir gerekçe gösterilerek yapılan fakat zamanlaması bildirimle örtüşen fesihler.

İspat

Misilleme iddiasının ispatında, emniyet bildiriminin tarihi ile sonraki olumsuz işlemler arasındaki zamansal yakınlık önemli bir karinedir. İşverenin fesih için gösterdiği gerekçenin gerçeği yansıtmadığının ortaya konulması da gerçek sebebin başka olduğuna işaret eder. Bu sebeple çalışanın emniyet raporunun bir örneğini, gönderim tarihini ve sistemdeki kayıt bilgisini muhafaza etmesi büyük önem taşır.

Netice

Emniyet bildiriminde bulunan çalışanın cezalandırılması, yalnızca bir iş hukuku ihlali değil, aynı zamanda havacılık emniyetinin temelini sarsan bir uygulamadır. Bu tür vakalarda iş hukuku yollarının yanında, gerektiğinde sivil havacılık otoritesine bildirimde bulunulması da değerlendirilmelidir.