Genel Af ve Özel Af
Genel af TBMM tarafından kanunla çıkarılır ve kamu davasını düşürür, hükmolunan cezaları bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırır; özel af ise Cumhurbaşkanı tarafından sürekli hastalık, sakatlık veya kocama sebebiyle verilir ve yalnızca cezanın infazını etkiler.
Af, devletin cezalandırma yetkisinden kısmen veya tamamen vazgeçmesi anlamına gelen bir kurumdur. Türk hukukunda af, genel af ve özel af olmak üzere ikiye ayrılır. Bu iki kurum, kapsamları, kim tarafından verildikleri ve doğurdukları sonuçlar bakımından birbirinden önemli ölçüde farklıdır. Ayrıca uygulamada sıkça af olarak adlandırılan infaz düzenlemeleri de aslında af niteliği taşımaz.
Genel Af
TCK m.65/1 uyarınca genel af hâlinde kamu davası düşer, hükmolunan cezalar bütün neticeleriyle birlikte ortadan kalkar. Anayasa’nın 87. maddesi uyarınca genel af ilan etme yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir ve üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun kararı gerekir.
Özel Af
TCK m.65/2 uyarınca özel af ile hükümlünün cezasının infazı tamamen veya kısmen kaldırılabilir veya cezanın türü değiştirilebilir. Anayasa’nın 104. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı, sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletebilir veya kaldırabilir. Özel af, mahkûmiyetin diğer sonuçlarını ortadan kaldırmaz; mahkûmiyet adli sicilde kalır.
Genel ve Özel Af Arasındaki Farklar
- Genel af kanunla, özel af Cumhurbaşkanı kararıyla verilir,
- Genel af kamu davasını düşürür ve mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırır,
- Özel af yalnızca cezanın infazını etkiler ve mahkûmiyetin diğer sonuçları devam eder,
- Genel af soyut olarak belirli suçları kapsar; özel af ise belirli kişilere yöneliktir.
İnfaz Düzenlemeleri
Kamuoyunda sıkça af olarak adlandırılan ve koşullu salıverilme oranları ile denetimli serbestlik sürelerini değiştiren düzenlemeler, hukuken af niteliği taşımaz. Bu düzenlemeler, mahkûmiyeti ve cezayı ortadan kaldırmaz; yalnızca cezanın infaz şeklini ve süresini etkiler. Bu nedenle bu tür düzenlemelerden yararlanan hükümlülerin mahkûmiyeti ve adli sicil kaydı devam eder.
Müsadere ve Tazminat
TCK m.65/4 uyarınca genel ve özel af, müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez. Ayrıca af, suçtan zarar görenlerin tazminat haklarını da ortadan kaldırmaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Genel af nedir?
TCK m.65/1 uyarınca kamu davasının düşmesi ve hükmolunan cezaların bütün sonuçlarıyla ortadan kalkması sonucunu doğuran ve kanunla çıkarılan aftır.
Genel af kim tarafından ilan edilir?
Anayasa m.87 uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla ilan edilir.
Özel af nedir?
TCK m.65/2 uyarınca hükümlünün cezasının tamamen veya kısmen kaldırılmasını veya hafifletilmesini sağlayan aftır; Cumhurbaşkanı sürekli hastalık, sakatlık veya kocama sebebiyle verebilir.
İnfaz düzenlemeleri af mıdır?
Hayır. Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik sürelerine ilişkin infaz düzenlemeleri af niteliğinde değildir; yalnızca cezanın infaz şeklini etkiler.
Genel af müsadereyi ortadan kaldırır mı?
Hayır. TCK m.65/4 uyarınca genel ve özel af müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez.
Af veya İnfaz Düzenlemelerinin Size Etkisini mi Merak Ediyorsunuz?
Af ve infaz düzenlemelerinin kapsamı suçun türüne ve infaz durumuna göre değişir; dosyanızın bu düzenlemelerden nasıl etkileneceğini birlikte değerlendirelim.