Gözaltı Süreleri ve Gözaltına İtiraz
Gözaltı süresi yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilme için zorunlu süre hariç yirmi dört saati geçemez; gözaltına alma işlemine karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.
Gözaltı süreci, yakalama sonrasında başlayan ve kişi özgürlüğü ile güvenliğinin korunması bakımından ceza muhakemesinin en kritik safhalarından birini oluşturan aşamadır. Kolluk tarafından gerçekleştirilen yakalama işlemiyle başlayan bu süreçte, şüphelinin anayasal ve yasal güvencelerinin ihlal edilmemesi için hızlı ve etkin bir müdahale zorunluluğu doğar.
Gözaltı Süresi
CMK m.91/1 uyarınca yakalanan kişi, Cumhuriyet savcılığınca bırakılmazsa soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınmasına karar verilebilir. Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Bu süre, Anayasa’nın 19. maddesiyle güvence altına alınmış temel bir sınırdır.
Sürenin Uzatılması
Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle Cumhuriyet savcısı, gözaltı süresinin her defasında bir günü geçmemek üzere kanunda öngörülen sınıra kadar uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir. Bu uzatma kararının gerekçeli olması ve şüpheliye bildirilmesi gerekir.
Gözaltına İtiraz
CMK m.91/5 uyarınca yakalama, gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin işlemlere karşı yakalanan kişi, müdafii veya kanuni temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımı, serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Sulh ceza hâkimliği evrak üzerinde derhâl ve en geç yirmi dört saat içinde inceleme yaparak karar verir. Yakalamayı veya gözaltını yeterli bulursa başvuruyu reddeder, yetersiz bulursa kişinin serbest bırakılmasına karar verir.
Gözaltının Şartları
Gözaltına alma, bu tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve kişinin bir suçu işlediği düşüncesini gösteren somut delillerin varlığına bağlıdır. Somut delil bulunmaksızın veya soruşturma bakımından zorunluluk olmaksızın gözaltı uygulanması hukuka aykırıdır.
Müdafiin Rolü
- Gözaltı süresinin takibi ve aşılması hâlinde derhâl itiraz edilmesi,
- Şüphelinin haklarının kendisine bildirilip bildirilmediğinin denetlenmesi,
- Sağlık kontrollerinin yapılıp yapılmadığının ve kötü muamele bulunup bulunmadığının tespiti,
- İfade öncesinde şüpheliyle görüşülerek savunma stratejisinin belirlenmesi,
- Dosya içeriğinin incelenmesi ve kısıtlama kararı varsa kapsamının sorgulanması.
Sıkça Sorulan Sorular
Gözaltı süresi ne kadardır?
CMK m.91 uyarınca yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez.
Gözaltı süresi uzatılabilir mi?
Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle her defasında bir günü geçmemek üzere kanunda öngörülen sınıra kadar uzatılabilir.
Gözaltına alma işlemine itiraz edilebilir mi?
Evet. CMK m.91/5 uyarınca yakalanan kişi, eşi, yakınları veya müdafii gözaltına alma işlemine karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir.
İtiraz ne kadar sürede sonuçlanır?
Sulh ceza hâkimliği başvuruyu evrak üzerinde derhâl ve en geç yirmi dört saat içinde inceleyip karara bağlar.
Gözaltı süresinin aşılması ne sonuç doğurur?
Kanuni süreyi aşan gözaltı kişi özgürlüğü hakkının ihlalidir ve CMK m.141 uyarınca tazminat sebebidir.
Yakınınız Gözaltına mı Alındı?
Gözaltının ilk saatleri savunmanın kurulması ve hakların korunması bakımından en kritik zamandır; ifade öncesinde müdafi desteği için hemen bizimle iletişime geçin.