Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Şartları
İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına hükmedilmesi, sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve zararın giderilmesi HAGB’nin temel şartlarıdır.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, ceza hukukunun cezalandırma yerine ıslah ve yeniden topluma kazandırma amacını önceleyen kurumlarından biridir. Bu kurum sayesinde sanık hakkında kurulan hüküm açıklanmaz ve denetim süresinin iyi hâlle geçirilmesi hâlinde dava düşer. Uygulamada en sık talep edilen kurumlardan biri olan HAGB’nin şartlarının doğru bilinmesi, talebin kabul edilmesi bakımından belirleyicidir.
Cezanın Miktarı
CMK m.231/5 uyarınca sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise, mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Burada esas alınan, kanunda öngörülen ceza değil, indirimler uygulandıktan sonra hükmolunan sonuç cezadır.
Diğer Şartlar
- Kasıtlı suçtan mahkûmiyetin bulunmaması: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması gerekir. Taksirli suçlardan alınan mahkûmiyetler ve adli sicilden silinmiş kayıtlar bu koşulu etkilemez.
- Yeniden suç işlemeyeceği kanaati: Mahkemece sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması gerekir.
- Zararın giderilmesi: Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir.
- Sanığın kabulü: Sanığın HAGB uygulanmasını kabul etmediğini beyan etmemesi gerekir.
Zararın Giderilmesi Meselesi
Uygulamada HAGB taleplerinin reddinin en sık gerekçesi, zararın giderilmemiş olmasıdır. Zararın miktarı konusunda uyuşmazlık bulunması hâlinde, mahkemece belirlenecek bir miktarın depo edilmesi yoluna gidilebilir. Bu nedenle ödeme veya depo işleminin hükümden önce tamamlanması kritik önem taşır. Sanığın ekonomik durumu nedeniyle zararı derhâl gideremediği hâllerde, zararın denetim süresi içinde taksitlerle ödenmesi şartıyla da HAGB kararı verilebilir.
Uygulanamayacağı Hâller
Bazı suçlar bakımından HAGB kararı verilemez. Anayasa’nın 174. maddesinde koruma altına alınan inkılap kanunlarında yer alan suçlar ile kanunda özel olarak sayılan bazı suçlar bu kapsamdadır. Ayrıca kanunda öngörülen bazı özel düzenlemeler bakımından da HAGB uygulanmamaktadır.
Gerekçe Zorunluluğu
Mahkeme, HAGB şartlarının bulunmadığı kanaatine varırsa bunu somut gerekçelerle göstermek zorundadır. “Sanığın kişilik özellikleri” gibi soyut ifadelerle yetinilmesi, gerekçeli karar hakkının ihlali niteliğindedir ve kanun yolunda bozma sebebi oluşturur.
Sıkça Sorulan Sorular
HAGB nedir?
CMK m.231/5 uyarınca belirli şartlar altında kurulan hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasıdır.
HAGB hangi cezalarda uygulanabilir?
Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise uygulanabilir.
Daha önce mahkûmiyeti olan sanık HAGB’den yararlanabilir mi?
Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmak şartı aranır; taksirli suçlardan mahkûmiyetler ve adli sicilden silinmiş kayıtlar bu şartı etkilemez.
Zararın giderilmesi zorunlu mudur?
Evet. Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir.
Sanığın HAGB’yi kabul etmesi gerekir mi?
Evet. Sanığın HAGB uygulanmasını kabul etmediğini beyan etmesi hâlinde bu karar verilemez.
Hakkınızda Verilecek Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasını mı İstiyorsunuz?
Zararın hükümden önce giderilmesi ve şartların belgelerle ortaya konulması HAGB kararının alınmasında belirleyicidir; talebinizi duruşma öncesinde birlikte hazırlayalım.