Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçu
2022 yılında TCK’ya eklenen m.217/A, ülkenin güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığına ilişkin gerçeğe aykırı bir bilgiyi halk arasında endişe, korku veya panik yaratmaya elverişli biçimde alenen yaymayı cezalandırmaktadır.
Dijital çağda bilgi, saniyeler içinde milyonlarca kişiye ulaşabilmektedir. Bu hız, doğru bilginin yayılmasını kolaylaştırırken, gerçeğe aykırı bilgilerin de aynı hızla yayılmasına yol açmaktadır. Kanun koyucu, özellikle kamu düzenini ve genel sağlığı etkileyen yanıltıcı bilgilerin yayılmasını önlemek amacıyla 2022 yılında Türk Ceza Kanunu’na 217/A maddesini eklemiştir.
Kanuni Düzenleme
TCK m.217/A uyarınca sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Failin suçu gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlemesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
Suçun Unsurları
- Gerçeğe aykırı bilgi: Yayılan bilginin gerçeğe aykırı olması gerekir; doğru bilgilerin yayılması veya değer yargısı içeren yorumlar bu suçu oluşturmaz.
- Bilginin konusu: Bilgi ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığına ilişkin olmalıdır.
- Alenilik: Bilginin belirsiz sayıda kişinin erişebileceği şekilde yayılması gerekir.
- Elverişlilik: Bilginin kamu barışını bozmaya elverişli olması aranır.
- Özel kast: Failin sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratma saikiyle hareket etmesi gerekir.
Tartışmalar
Bu düzenleme, yürürlüğe girdiği andan itibaren ifade özgürlüğü bakımından yoğun tartışmalara konu olmuştur. Hangi bilginin gerçeğe aykırı olduğunun kim tarafından ve hangi ölçütlerle belirleneceği, gazetecilik faaliyetleri ve kamuoyunu ilgilendiren konulardaki tartışmalar üzerinde caydırıcı bir etki yaratıp yaratmayacağı, öğretide sıklıkla dile getirilen endişelerdir. Bu nedenle hükmün dar yorumlanması ve unsurların titizlikle aranması gerekir.
Savunma Bakımından
Bu suç isnadıyla karşılaşan kişinin savunmasında; paylaşılan bilginin gerçeğe aykırı olmadığı veya kişinin gerçeğe aykırılığı bilmediği, bilginin bir değer yargısı veya kamuoyunu ilgilendiren bir tartışmaya katkı niteliğinde olduğu, kamu barışını bozmaya elverişli olmadığı ve panik yaratma saikiyle hareket edilmediği hususları ayrı ayrı ortaya konulmalıdır. Özellikle başka bir kaynaktan alınan bilginin iyi niyetle paylaşılması hâlinde özel kastın bulunmadığı vurgulanmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu suç ne zaman yürürlüğe girmiştir?
TCK m.217/A, 7418 sayılı Kanun ile 2022 yılında Türk Ceza Kanunu’na eklenmiştir.
Suçun cezası nedir?
Bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıdır.
Hangi bilgiler bu suçun konusunu oluşturur?
Ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığına ilişkin gerçeğe aykırı bilgiler bu suçun konusunu oluşturur.
Suçun oluşması için hangi amaç aranır?
Failin sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratma saikiyle hareket etmesi ve bilginin kamu barışını bozmaya elverişli olması gerekir.
Ceza hangi hâllerde artırılır?
Failin suçu gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlemesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
Bir Sosyal Medya Paylaşımı Nedeniyle Dezenformasyon İsnadıyla mı Karşılaştınız?
Bilginin gerçeğe aykırılığı, kamu barışını bozmaya elverişliliği ve özel kastın varlığı ayrı ayrı ispat edilmelidir; savunmanızı ifade özgürlüğü içtihatları ışığında birlikte kuralım.