İhaleye Fesat Karıştırma Suçu

Ekonomi, sanayi ve ticarete karşı suçlar, Anayasa’nın 167. maddesinde devlete yüklenen para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlama ödevinin ceza hukuku alanındaki karşılığıdır. Bu suç grubunda korunan hukuki değer, bireysel bir malvarlığı menfaati değil, serbest rekabet düzeni, ekonomik güven ve ticari dürüstlüktür. Bu suçların en önemlilerinden biri ihaleye fesat karıştırmadır.

Kanuni Düzenleme

TCK m.235/1 uyarınca kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, bunların iştirakiyle kurulmuş şirketlerin, bünyelerinde faaliyet icra eden vakıfların, kamu yararına çalışan derneklerin veya kooperatiflerin yaptığı mal veya hizmet alım veya satımlarına ya da kiralamalarına ilişkin ihalelere fesat karıştıran kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Fesat Hâlleri

Maddenin ikinci fıkrası ihaleye fesat karıştırma hâllerini sınırlı sayıda olarak saymıştır:

• Hileli davranışlarla ihaleye katılma yeterliğine sahip olan kişilerin ihaleye katılmalarını engellemek,
• Katılma yeterliğine sahip olmayan kişilerin ihaleye katılmasını sağlamak,
• Teklif edilen malları, şartnamesinde belirtilen niteliklere sahip olduğu hâlde sahip olmadığından bahisle değerlendirme dışı bırakmak,
• Şartnamede belirtilen niteliklere sahip olmayan malları sahipmiş gibi değerlendirmeye almak,
• Tekliflere ilişkin gizli bilgileri açıklamak,
• Cebir veya tehdit kullanarak ihaleye katılmayı engellemek,
• İhaleye katılanların anlaşarak fiyat ve ihale şartlarını etkilemesi.

Sınırlı Sayım İlkesi

Fesat hâllerinin kanunda tahdidi olarak sayılmış olması, bu hâllerin dışında kalan usulsüzlüklerin ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturmayacağı anlamına gelir. Örneğin ihale mevzuatına aykırı bir işlem, kanunda sayılan fesat hâllerinden birine girmiyorsa, duruma göre görevi kötüye kullanma suçu kapsamında değerlendirilebilir. Bu ayrım, cezanın ağırlığı bakımından büyük önem taşır.

Bilirkişi İncelemesi

İhaleye fesat karıştırma dosyaları, ihale mevzuatına ilişkin teknik değerlendirmeler gerektirir. Şartnamenin içeriği, tekliflerin değerlendirilmesi ve ihale komisyonu kararlarının mevzuata uygunluğu, kamu ihale mevzuatında uzman bilirkişiler tarafından incelenmelidir. Bilirkişi raporunun, fiilin kanundaki hangi fesat hâline girdiğini somut olarak göstermesi gerekir.

Savunma Bakımından

Savunmanın öncelikle fiilin kanunda sayılan sınırlı hâllerden birine girip girmediğini, hileli davranışın varlığını ve sanığın kastını tartışması gerekir. Özellikle ihale komisyonu üyeleri bakımından, kararın mevzuatın yorumuna ilişkin bir görüş farklılığından mı yoksa fesat kastından mı kaynaklandığının ortaya konulması belirleyicidir.