Kaba Söz ile Hakaret Arasındaki Ayrım

Trafikte, iş yerinde veya bir mesajlaşma sırasında sarf edilen öfkeli sözler, uygulamada en çok ceza soruşturmasına konu olan meseleler arasındadır. Ancak muhatabını üzen, kıran veya rahatsız eden her söz hukuken hakaret sayılmamaktadır. Ceza yargılamasının temelinde, kaba söz ile şeref ve haysiyete saldırı arasındaki bu ince ayrım yatmaktadır.

Hakaret Suçunun Kanuni Unsurları

Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldırıda bulunan kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Kanun bu suçun iki şekilde işlenebileceğini öngörmüştür:

• Somut fiil veya olgu isnadı: Kişinin belirli bir eylemi gerçekleştirdiğinin ileri sürülmesidir. “İş yerinden para çaldın” demek bu kapsamdadır.
• Sövme: Belirli bir olay gösterilmeksizin doğrudan kişiliğe yönelik aşağılayıcı ifadeler kullanılmasıdır.

Yargıtay’ın Kaba Söz Kabulü

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre muhatabı rahatsız eden, nezaket dışı ve kırıcı her söz hakaret suçunu oluşturmaz. Bir tartışma esnasında sarf edilen “terbiyesiz”, “saygısız”, “nankör”, “beceriksiz” gibi ifadeler çoğu kararda kaba söz ve ağır eleştiri olarak nitelendirilmiş ve suçun unsurlarının oluşmadığı kabul edilmiştir. Suçun oluşabilmesi için kişinin şeref ve haysiyetini açıkça rencide edecek ağırlıkta bir saldırının varlığı aranmaktadır.

Ne var ki bu ayrım, kelimenin kendisinden ibaret değildir. Aynı ifade, söylendiği bağlam, tarafların ilişkisi ve olayın gelişimi nazara alındığında farklı sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle mahkemelerin sözü bulunduğu bağlamdan koparmadan değerlendirmesi gerekir.

Mesaj ve Gıyapta Hakaret

Hakaret, muhatabın yüzüne karşı yapılabileceği gibi sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle de işlenebilir. WhatsApp mesajı veya sesli not yoluyla yapılan hakaret, yüze karşı hakaretle aynı yaptırıma tabidir. Mağdurun bulunmadığı bir ortamda yapılan hakaretin cezalandırılabilmesi için ise failin en az üç kişiyle ihtilat etmesi gerekir.

Şikâyet ve Uzlaştırma

Kamu görevlisine görevinden dolayı yapılan hakaret hariç olmak üzere hakaret suçu şikâyete tabidir. Şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı aydır. Suç kural olarak uzlaştırma kapsamında olup, taraflar özür, tazminat veya bağış gibi edimler üzerinde anlaşırsa şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.

Sonuç

Hakaret dosyalarında sonucu belirleyen husus, sözün kendisinden çok, sözün söylendiği bağlamın doğru ortaya konulmasıdır. Savunmanın da şikâyetin de bu bağlam üzerine kurulması gerekir.