İstihkak Davası ve Üçüncü Kişinin Malı

Haciz işlemleri sırasında, borçlunun bulunduğu yerde veya kullanımındaki mallar haczedilir. Ancak bu malların her zaman borçluya ait olmadığı görülmektedir. Örneğin borçlunun ailesiyle birlikte yaşadığı evdeki eşyalar, iş yerindeki makineler veya kullandığı araçlar başka kişilere ait olabilir. Bu durumda gerçek malik, malının hacizden kurtarılması için istihkak iddiasında bulunma hakkına sahiptir.

İstihkak İddiası

Haczedilen malın borçluya değil kendisine ait olduğunu ileri süren üçüncü kişi, bu iddiasını icra dairesine bildirir. İcra müdürü iddiayı alacaklıya ve borçluya bildirir. İddiaya itiraz edilirse veya kanunda öngörülen hâllerde, istihkak davası icra mahkemesinde görülür.

İspat Yükü

• Mal borçlunun elinde haczedilmişse: Malın borçluya ait olduğu karine olarak kabul edilir ve üçüncü kişi malın kendisine ait olduğunu ispat etmek zorundadır.
• Mal üçüncü kişinin elinde haczedilmişse: Karine üçüncü kişi lehine işler ve alacaklı malın borçluya ait olduğunu ispat etmelidir.
• Ortak kullanım hâlinde: İİK m.97/a uyarınca borçlu ile üçüncü kişinin birlikte bulunduğu yerde haczedilen mallar bakımından karine borçlu lehine işler.

Delillerin Önemi

Üçüncü kişinin malın kendisine ait olduğunu ispat edebilmesi için fatura, satış sözleşmesi, banka ödeme kayıtları ve ruhsat gibi belgeler sunması gerekir. Yargıtay uygulamasında haciz tarihinden kısa süre önce düzenlenmiş belgeler ve borçlunun yakınları arasında yapılan devirler, muvazaa ihtimali nedeniyle dikkatle değerlendirilmektedir. Ayrıca haciz tutanağındaki tespitler, örneğin malın kimin kullanımında olduğu ve kimin beyanda bulunduğu, ispat bakımından önem taşır.

Takibin Talikı

İstihkak davası açılması, kendiliğinden satışı durdurmaz. Üçüncü kişi, icra mahkemesinden takibin talikine karar verilmesini talep etmelidir. Mahkeme, istihkak iddiasını ciddi bulursa satışın durdurulmasına karar verir. Davanın reddi hâlinde ise üçüncü kişi aleyhine tazminata hükmedilebilir.