Alt İşveren İlişkisi ve Muvazaa

Günümüzde pek çok işletme, temizlik, güvenlik ve yemek gibi yardımcı işleri alt işverenlere yaptırmaktadır. Uygulamada taşeronluk olarak da bilinen bu ilişki, işletmelere esneklik sağlarken, işçiler bakımından hak kayıplarına yol açma riski taşımaktadır. Kanun koyucu, bu riski azaltmak amacıyla alt işveren ilişkisini sıkı şartlara bağlamış ve asıl işverenin sorumluluğunu düzenlemiştir.

Alt İşverenlik Şartları

4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca alt işverenlik ilişkisi, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde kurulabilir. Alt işveren, bu işlerde görevlendirdiği işçilerini sadece o işyerinde aldığı işte çalıştırmalıdır.

Asıl İşverenin Sorumluluğu

Asıl işveren, alt işverenin kendi işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Bu nedenle alt işveren işçisi, ödenmeyen ücret, fazla çalışma, kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklarını asıl işverenden de talep edebilir.

Muvazaa Göstergeleri

• Asıl işin bölünerek uzmanlık gerektirmeyen bir bölümünün alt işverene verilmesi,
• Daha önce asıl işverenin işçisi olan kişilerin alt işveren işçisi olarak çalıştırılmaya başlanması,
• Alt işverenin kendi organizasyonu ve yönetim yetkisi bulunmaması,
• Alt işveren işçilerinin fiilen asıl işverenin talimatıyla çalışması,
• Alt işverenin yalnızca işçi temin eden bir yapıya sahip olması.

Muvazaanın Sonuçları

Asıl işveren ile alt işveren arasındaki ilişkinin muvazaaya dayandığı tespit edilirse, alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi olarak işlem görür. Bu durumda işçiler, asıl işverenin işçilerine uygulanan ücret, ikramiye ve toplu iş sözleşmesi haklarından yararlanır. Ayrıca iş güvencesi bakımından da asıl işverenin işyerindeki işçi sayısı esas alınır.