Kabin Memurunun Gebeliği ve Uçuş Görevinden Alınması

Kabin memurlarının gebelik dönemi, havacılık sektöründe hem sağlık hem de iş hukuku bakımından özel bir değerlendirme gerektirir. Gebeliğin belirli bir döneminden itibaren uçuş görevinin sınırlandırılması, hem çalışanın hem de doğacak çocuğun sağlığının korunması amacına hizmet eder. Ne var ki uygulamada bu sınırlamanın, çalışanın sözleşmesinin feshine bir gerekçe olarak kullanıldığı görülmektedir.

Gebelik Bir Fesih Sebebi Değildir

Gebelik, çalışanın kusuruna veya yetersizliğine dayanan bir hâl değildir. Bu sebeple gebelik veya doğum sebebiyle yapılan fesih, cinsiyete dayalı ayrımcılık niteliği taşır. Anayasa’nın eşitlik ilkesi, 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu’nun işverene yüklediği işçinin kişiliğini koruma borcu, bu tür uygulamaların hukuka aykırılığını açıkça ortaya koyar.

Uçuş Görevinin Sınırlandırılması

Havacılık sağlık düzenlemeleri ve işyeri prosedürleri, gebelik döneminde uçuş görevinin belirli bir aşamadan sonra sona erdirilmesini öngörebilir. Bu sınırlama, kabin memurunun uçuş vasfını geçici olarak askıya alır; sözleşmesini ise sona erdirmez. Bu dönemde işverenin, feshin son çare olması ilkesi gereğince çalışanı yer hizmetlerinde uygun bir görevde istihdam etme imkânını değerlendirmesi gerekir. Yargıtay’ın uçuculuğa mani sağlık hâllerine ilişkin yaklaşımı, gebelik gibi geçici ve doğal bir durumda evleviyetle uygulanmalıdır.

Örtülü Ayrımcılık

Gebelik sebebiyle yapılan ayrımcılık her zaman açık bir fesih biçiminde ortaya çıkmaz. Gebelik bildiriminden sonra başlayan disiplin soruşturmaları, uzun süreli ücretsiz izne zorlama, terfi süreçlerinden dışlama veya doğum sonrası dönüşte eski göreve iade edilmeme gibi uygulamalar da ayrımcılık teşkil edebilir. Bu uygulamaların gebelik bildirimiyle zamansal yakınlığı, ayrımcılığın ispatında önemli bir karinedir.

Başvuru Yolları

Ayrımcılığa maruz kalan kabin memuru, yargı yoluyla feshin sonuçlarına ilişkin tazminat ve manevi tazminat talep edebilir. Bunun yanında 6701 sayılı Kanun çerçevesinde Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna başvurarak ayrımcılık yasağının ihlalinin tespitini isteyebilir. Kurum nezdindeki süreçte ispat yükünün belirli şartlarla işverene geçtiği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Netice

Gebelik dönemi, kabin memurunun en fazla korunmaya ihtiyaç duyduğu dönemdir. Uçuş görevinin sağlık sebebiyle sınırlandırılması meşru olmakla birlikte, bu sınırlamanın çalışanın işini kaybetmesine yol açması hukuken kabul edilemez. Gebelik bildirimi ile sonrasında yaşanan gelişmelerin yazılı olarak kayıt altına alınması, olası bir uyuşmazlıkta hakların korunması için büyük önem taşır.