Kısa Süreli Hapis Cezasının Seçenek Yaptırımlara Çevrilmesi

Kısa süreli hapis cezaları, ceza politikası bakımından uzun süredir tartışılan bir konudur. Bir yıl veya daha az süreli bir hapis cezası, failin ıslahı bakımından yeterli bir süre sunmazken, kişinin işini, ailesini ve sosyal çevresini kaybetmesine yol açabilir. Üstelik ceza infaz kurumlarında suç işleme eğilimi yüksek kişilerle temas, ıslah yerine olumsuz sonuçlar doğurabilir. Kanun koyucu bu sakıncaları gidermek amacıyla kısa süreli hapis cezalarının seçenek yaptırımlara çevrilmesine imkân tanımıştır.

Kısa Süreli Hapis Cezası

TCK m.49/2 uyarınca hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır. Burada esas alınan, kanunda öngörülen ceza değil, somut olayda hükmedilen cezadır. Bu nedenle kanunda öngörülen cezanın üst sınırı yüksek olsa dahi, indirimler sonucunda bir yıl veya altında kalan cezalar bu kapsamdadır.

Seçenek Yaptırımlar

TCK m.50/1 uyarınca kısa süreli hapis cezası, suçlunun kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre şu yaptırımlardan birine çevrilebilir:

• Adli para cezası,
• Mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi,
• En az iki yıl süreyle bir meslek veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla bir eğitim kurumuna devam etme,
• Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanma,
• Belirli bir hakkı kullanmaktan yasaklanma,
• Gönüllü olarak kamuya yararlı bir işte çalıştırılma.

Zorunlu Çevirme Hâlleri

TCK m.50/3 uyarınca daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, mahkûm olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş bulunan kişilerin mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, seçenek yaptırımlardan birine çevrilir. Taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası, uzun süreli de olsa, diğer koşulların varlığı hâlinde adli para cezasına çevrilebilir.

Yaptırımın Yerine Getirilmemesi

Hüküm kesinleştikten sonra Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebligata rağmen otuz gün içinde seçenek yaptırımın gereklerinin yerine getirilmemesi veya yerine getirilmeye başlanıp da devam edilmemesi hâlinde, hükmü veren mahkeme kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir. Bu nedenle seçenek yaptırımın gereklerinin titizlikle yerine getirilmesi gerekir.