Yediemin Malın Kötüye Kullanılması
Haczedilen ve muhafaza amacıyla kendisine teslim edilen malı tüketen, satan, bozan veya kullanılamaz hâle getiren yediemin TCK m.289 uyarınca muhafaza görevini kötüye kullanma suçundan cezalandırılır.
Haciz işlemi sırasında haczedilen mallar her zaman icra dairesinin depolarına götürülmez. Çoğu zaman mal, muhafaza edilmek üzere borçluya, alacaklıya veya bir üçüncü kişiye yediemin sıfatıyla teslim edilir. Yediemin, malı satışa kadar koruma ve gerektiğinde icra dairesine teslim etme yükümlülüğü altındadır. Bu yükümlülüğün ihlali, ceza hukuku bakımından ağır sonuçlar doğurur.
Suçun Tanımı
TCK m.289/1 uyarınca muhafaza etmek, yönetmek, kullanmak veya bakım ve tamirini yapmak amacıyla kamu görevlisi veya yetkili mercilerce kendisine teslim edilen malları, teslim amacı dışında kullanan, tüketen, satan, bozan veya kullanılamaz hâle getiren kişi cezalandırılır. Haciz yoluyla yediemine bırakılan mallar bu kapsamdadır.
Suçun Unsurları
- Malın haciz veya benzeri bir işlemle muhafaza altına alınmış olması,
- Malın usulüne uygun şekilde yediemine teslim edilmiş olması,
- Yedieminin malı kullanması, tüketmesi, satması, bozması veya kullanılamaz hâle getirmesi,
- Yedieminin kastla hareket etmesi.
Borçlunun Kendi Malı
Uygulamada en sık karşılaşılan durum, borçlunun kendi malının yedieminiyken bu malı satması veya kullanmasıdır. Malın borçluya ait olması, suçun oluşmasına engel değildir. Zira korunan hukuki değer, mülkiyet değil, kamu otoritesinin koyduğu haczin etkinliğidir. Örneğin yediemin olarak bırakılan aracını satan veya kullanarak kullanılamaz hâle getiren borçlu bu suçu işlemiş olur.
Savunma Bakımından
Bu suçlamada yedieminlik tutanağının usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği, yediemine yükümlülüklerinin ve suçun cezai sonuçlarının bildirilip bildirilmediği ve malın kaybolmasında yedieminin kastının bulunup bulunmadığı tartışılmalıdır. Malın yediemin dışındaki bir sebeple, örneğin hırsızlık veya doğal afet nedeniyle zarar görmesi hâlinde suç oluşmaz. Ayrıca malın iadesi veya bedelinin ödenmesi, kanunda öngörülen şartlarla ceza bakımından olumlu sonuçlar doğurabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yediemin nedir?
Haczedilen malın muhafazası amacıyla kendisine teslim edildiği kişidir; bu kişi borçlunun kendisi, alacaklı veya üçüncü bir kişi olabilir.
Yediemin hangi fiillerle suç işler?
TCK m.289 uyarınca muhafaza amacıyla kendisine teslim edilen malı kullanan, tüketen, satan, bozan veya kullanılamaz hâle getiren yediemin suç işler.
Malın sahibi olması yedieminin sorumluluğunu ortadan kaldırır mı?
Hayır. Borçlunun kendi malının yedieminiyken bu fiilleri işlemesi de suç oluşturur.
Etkin pişmanlık mümkün müdür?
Kanunda öngörülen şartlarla malın iadesi veya zararın giderilmesi hâlinde cezada indirim veya ceza verilmemesi gündeme gelebilir.
Yedieminin malı başka yere götürmesi suç mudur?
Malın muhafaza yerinden izinsiz götürülmesi ve bu nedenle haczin amacının engellenmesi suçun oluşmasına yol açabilir.
Yediemin Olarak Bıraktığınız Mal Nedeniyle mi Soruşturuluyorsunuz?
Malın iadesi veya bedelinin ödenmesi etkin pişmanlık kapsamında sonucu değiştirebilir; dosyanızı ve malın durumunu gecikmeden birlikte değerlendirelim.